Bursa'da filiz ekme talebi bize iki koldan geliyor: biri Demirtaş, Nilüfer ve Hasanağa organize sanayi bölgelerindeki tesislerden gelen makine temeli, hat değişikliği ve kanal işleri; diğeri Osmangazi ile Yıldırım'ın yaşlı yapı stokunda yürüyen güçlendirme ve tadilat projeleri. İkisinde de mevcut betona yeni donatı bağlıyoruz ve bağlantının taşıyacağı yük, tamamen deliğin içinde ne olup bittiğine bakıyor.
Bursa'da Filiz Ekme İşine Nasıl Başlıyoruz
İlk konuşmada sorduğumuz şeyler hep aynı: donatı çapı kaç, kaç adet, hangi yönde (yatay, aşağı, yukarı), bağlantı çekmeye mi kesmeye mi zorlanacak ve elinizde statik proje var mı. Bu dördü belli olmadan ne derinlik hesaplanır ne fiyat çıkar. Nilüfer'de bir konut projesinde teras perdesine ekilecek 30 adet 12'lik filiz ile Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi'ndeki bir boyahanede makine temeli genişletmek için ekilecek 180 adet 20'lik filiz, aynı adı taşısa da farklı iki iştir.
Sahada ilk iş Ferroscan donatı tarayıcıyla yüzeyi taramak. Mevcut donatının yerini, paspayını ve aralığını çıkarıyor, etriye sıklaşma bölgelerini işaretliyoruz. Bursa ovasındaki 1975-1990 arası yapılarda paspay çoğu zaman ince, donatı yüzeye yakındır; kör delme yaparsanız ilk santimlerde demire çakarsınız. Tarama ayrıca yerden ısıtma borusu ve zemin plağı altındaki drenajı da gösteriyor; fabrika zemininde bunu atlamak, üretimi durduran bir sızıntı demek.
İkinci baktığımız şey betonun kendisi. Kimyasal ankrajın hesabı beton dayanımına bağlı ve Yıldırım ile Osmangazi'nin eski bloklarında karbonatlaşmış, agregası ayrışmış beton çıkabiliyor. Böyle bir yüzeyde katalog derinliğiyle iş yapılmaz; ya ankastre derinliği artar ya ankraj düzeni yeniden kurgulanır. Karot çapı aralığımız 52-600 mm olduğu için aynı sahada gereken tesisat geçişini de ayrı ekip beklemeden açabiliyoruz.
Eskişehir'den Bursa'ya Yaklaşık 150 Kilometre: Ekip Sahaya Nasıl Geliyor
Bunu baştan net söyleyelim: Bursa'da bir ofisimiz yok. Ekip, Eskişehir Odunpazarı'ndaki merkezimizden yola çıkıyor ve Bozüyük-İnegöl güzergâhı üzerinden Bursa'ya yaklaşık 150 kilometre yol yapıyor. Kışın Domaniç ve İnegöl rampalarında sis ile buzlanma olduğu için çıkış saatini öne alıyoruz. Mesafeyi gizlemenin kimseye faydası yok; onun yerine planlamayı düzgün yapıyoruz.
Planı önceden yapılmış işlerde aynı gün sahaya çıkıp aynı gün başlıyoruz. Randevu saatini Bursa trafiğine göre veriyoruz: Ankara ve İzmir yolu bağlantıları sabah akşam sıkışıyor, organize sanayi girişleri vardiya değişiminde tıkanıyor. Birkaç gün sürecek işlerde ekibi her gün geri getirmiyoruz; İnegöl, Karacabey ya da Mustafakemalpaşa gibi noktalarda ekip sahada konaklıyor.
Boşuna sefer olmasın diye keşfin çoğunu önce uzaktan yapıyoruz. Yüzeyin fotoğrafı, varsa kalıp-donatı planı ve adet-çap-derinlik listesi geldiğinde işin büyük kısmını masada çözüyoruz. İsmak Karot olarak yirmi yılı aşkın sürede öğrendiğimiz şey şu: sahaya eksik bilgiyle gidilen her gün, iki günlük iş demek.
Delik Açma ve Temizlik: İşin Gerçekten Kırıldığı Adım
Delik çapı, ekilecek donatının çapına ve kimyasalın onaylı teknik föyüne göre belirlenir. Ankastre derinliği ise göz kararı verilmez; istenen çekme kuvveti, beton sınıfı, kenar mesafesi ve ankraj aralığıyla birlikte ürünün onay tablosundan okunur. Kenara ya da birbirine fazla yakın deliklerde beton koni kırılması devreye girer; donatı hiç sıyrılmadan beton kopar.
Burada en sık gördüğümüz hatayı ayrıca yazalım: elmas uçlu karotla açılan deliğin cidarı cam gibi pürüzsüz çıkar, kimyasalın kenetlenmesi zayıflar ve aderans düşer. Karotla açılmış deliğe hiçbir işlem yapmadan epoksi basan ekiplerin işi çekme testinde sıyırır. Filiz deliklerini darbeli matkapla açıyoruz; karot zorunlu olduğunda cidarı tırtıklama ucuyla çentikliyoruz.
Temizlik, sonucu en çok değiştiren adım. Uyguladığımız sıra şu:
- Deliğin dibinden başlayarak basınçlı hava ile en az iki tur üfleme
- Delik çapına uygun tel fırça ile en az iki tur mekanik fırçalama
- Tekrar basınçlı hava ve delik dibinin kontrolü
- Yukarı yönlü ve yatay deliklerde toz dökülmediği için vakumlu emiş
- Enjeksiyondan hemen önce delik ağzının son kontrolü
Delikte kalan toz, reçinenin betona değil toza yapışması demektir; taşıma kapasitesi düşer ve bunu gözle göremezsiniz. Üretimin sürdüğü tesislerde toz yayılımı kabul edilmediği için ıslak vakum ve emişli uçla çalışıyor, alanı naylonla kapatıyoruz.
Enjeksiyon, Kür ve Çekme Testi
Kartuşa statik karıştırıcı uç takılır ve ilk yaklaşık on santimlik reçine mutlaka atılır; o kısım tam karışmamıştır, deliğe basılırsa priz almaz. Enjeksiyon dipten başlar, tabanca geri çekilerek hava boşluğu bırakmadan doldurulur; derin deliklerde uzatma hortumu, yukarı yönlü deliklerde tıkaç kullanılır. Donatı çevrilerek itilir ve ağızdan bir miktar reçinenin taşması beklenir; taşmıyorsa içeride boşluk kalmıştır.
Kür süresi sıcaklığa bağlı ve bunu Bursa'da mevsime göre ayarlıyoruz. Yaz aylarında organize sanayi tesislerinde çatı altı sıcaklığı yükselince jelleşme kısalır; kartuşu bekletmek yerine delik grubunu önceden hazır edip seri çalışırız. Kışın, özellikle Uludağ eteklerindeki yüksek kesimlerde kür uzar; kartuşları ısıtılmış kutuda taşır, minimum beton sıcaklığının altında uygulama yapmayız.
Nem ayrı bir başlık. Gemlik ve Mudanya tarafındaki deniz kotuna yakın bodrumlarda ve Bursa ovasının su tablası yüksek alüvyon zemininde delik ıslak çıkabiliyor; ıslak delikle su dolu delikte kullanılan ürün aynı değildir, seçimi delik açıldıktan sonra yapıyoruz.
Kür dolmadan filize yük verilmez, kalıp bağlanmaz, beton dökülmez. Süre dolunca statik proje müellifinin belirlediği test yükü ile hidrolik kriko ve manometre kullanarak çekme testi yapıyor, yük ve deplasman değerlerini tabloya işleyip fotoğraflarla teslim ediyoruz. Bu kayıt, güçlendirme işlerinde yapı denetimin isteyeceği ilk belgelerden biri.
Bursa Sanayisinde Filiz Ekme: Demirtaş, Nilüfer, Hasanağa ve İnegöl
Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi'nde işlerin çoğu tekstil ve boyahane tarafından geliyor: ram makinesi ya da kazan temelinin genişletilmesi, yeni hat için mevcut plak temele ilave beton bağlanması, kanal açılması. Mevcut temele filiz ekip üstüne beton dökeceksek birleşim yüzeyini kabalaştırıp temizliyoruz; filiz düzenini ise biz değil statik hesap belirliyor.
Nilüfer ve Hasanağa organize sanayi bölgelerinde ağırlıklı olarak otomotiv yan sanayiyle çalışıyoruz: pres ve enjeksiyon makinesi temelleri, robot hücresi ayak plakaları, konveyör ve raf ayakları, hat değişikliğinde eski temelin sökülüp yenisinin kurulması. Bu tesislerde zemin plağının altından ne geçtiği kritik; tarama yapılmadan makine altında delik açılmaz. İnegöl'de mobilya sanayisinde kurutma fırını ve depo raf ankrajı, Kestel ile Gürsu'da hat revizyonu işleri ağırlıkta.
Karacabey ve Mustafakemalpaşa'da soğuk hava depoları öne çıkıyor; zemindeki yalıtım katmanının delinip delinmeyeceği baştan konuşulur. Tüm bu tesislerde üretimi durdurmadan çalışmak esas: hafta sonu, gece vardiyası ya da vardiya arası pencerelere göre ekip planı çıkarıyoruz.
Osmangazi ve Yıldırım'da Güçlendirme: Taşıyıcı Eleman Kuralımız
Bursa deprem kuşağında; Osmangazi ile Yıldırım'daki yapı stokunun önemli bölümü güncel deprem yönetmeliklerinden çok önce yapıldı ve güçlendirme talebi bu yüzden yüksek. En sık karşımıza çıkan iş, mevcut betonarme çerçevenin içine yeni bir perde eklenmesi ve bu perdenin mevcut kolon, kiriş ve döşemeye filiz ekilerek bağlanması. Gövde çubukları, aralıklar, ankastre derinlikleri; hepsi projede yazar.
Bu noktada değişmez kuralımızı net yazıyoruz: kolon, kiriş ve taşıyıcı perde üzerinde, statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan hiçbir delik açmıyoruz, filiz ekmiyoruz. Kaç adet filizin hangi çapta, hangi derinlikte ve hangi aralıkla ekileceğini biz belirlemeyiz; projeden okur, uygular ve belgeleriz. Proje olmadan "sen bir delik aç, gerisini biz hallederiz" denen işleri ısrar edilse de almıyor, mal sahibini statik proje müellifine yönlendiriyoruz.
Taşıyıcı sistem dışındaki işlerde daha rahat hareket ediyoruz: istinat duvarı yükseltme, garaj rampası, dolgu duvar bağlantısı, korkuluk ve çelik konsol ankrajı. Uludağ eteklerindeki yamaç parsellerde sık gelen istinat duvarı yükseltmede bile duvarın devrilme güvenliği hesaplanmadan iş yapmıyoruz; mevcut duvara filiz ekmek, o duvarın yeni yüksekliğe dayanacağını göstermez.
Bursa Filiz Ekme Fiyatı Nasıl Belirlenir
Telefonda rakam söyleyip sahada değiştirmek gibi bir alışkanlığımız yok, o yüzden burada da rakam yazmıyoruz. Fiyatı belirleyen kalemler şunlar:
- Donatı ve delik çapı: 10'luk filiz ile 25'lik filiz, delme süresi ve reçine sarfiyatı açısından farklı işlerdir.
- Ankastre derinliği: Aynı çapta 15 cm ile 45 cm arasındaki fark doğrudan süreye ve kimyasal tüketimine yansır.
- Adet: On filiz ile dört yüz filiz aynı birim mantığıyla fiyatlanmaz; ekibin Bursa'ya gelme maliyeti her ikisinde de aynıdır.
- Mevcut donatı yoğunluğu: Sık donatılı perdede delik yerini kaydırmak, bazen projeye geri dönmek zaman demektir.
- Kat ve erişim: Bodrum kotu mu üst kat mı, iskele veya personel sepeti gerekiyor mu, ekipman merdivenden mi taşınacak.
- Çalışma penceresi: Organize sanayide üretim dururken gece ya da pazar günü çalışmak ekip planını ve maliyeti değiştirir.
- Su ve elektrik: Sahada uygun elektrik hattı ve su yoksa jeneratör ile su tankı getirilir.
- Moloz ve toz tahliyesi: Çıkan molozun sahada mı kalacağı, taşınacak mı.
- Ulaşım ve konaklama: Eskişehir'den Bursa'ya yaklaşık 150 kilometre yol; birkaç gün süren işlerde ekibin sahada konaklaması.
Verdiğimiz fiyatlar KDV hariçtir. Sağlıklı bir teklif için adet-çap-derinlik listesi, yüzeyin fotoğrafı ve varsa statik projenin ilgili paftası yeterli.
Sık Sorulan Sorular
Bursa'ya keşif için geliyor musunuz?
Geliyoruz, ama önce uzaktan değerlendiriyoruz: fotoğraf, kroki ve adet-çap-derinlik bilgisiyle işlerin çoğunda teklif çıkarabiliyoruz. Güçlendirme projeleri ve fabrika içi hat değişiklikleri gibi kapsamı belirsiz işlerde sahaya geliyoruz. Bursa'da ofisimiz olmadığı ve ekip Eskişehir'den yaklaşık 150 kilometre yol yaptığı için keşif gününü diğer Bursa işleriyle aynı güne denk getiriyoruz.
Kolona veya perdeye filiz ekmek için statik proje şart mı?
Şart. Kolon, kiriş ve taşıyıcı perde üzerinde statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan çalışmıyoruz; bu bizim değişmez kuralımız. Filiz sayısı, çapı, derinliği ve aralığı taşıyıcı sistemin hesabına bağlıdır, sahada göz kararı belirlenemez. Projeniz yoksa önce statik proje müellifiyle görüşmeniz gerekir.
Karotla açılan deliğe filiz ekilebilir mi?
Doğrudan ekilmesi doğru değil. Karot deliğinin cidarı çok pürüzsüz kaldığı için kimyasalın kenetlenmesi zayıflar ve çekme testinde sıyırma riski doğar. Filiz deliklerini genelde darbeli matkapla açıyoruz; karot kullanılması zorunlu olduğunda cidarı tırtıklama ucuyla çentikliyoruz.
Demirtaş'taki fabrikamızda üretimi durdurmadan filiz ekilebilir mi?
Çoğu işte evet. Toz yayılımını ıslak vakum ve emişli uçlarla kontrol altına alıyor, çalışma alanını izole ediyoruz. Ancak makine temeli gibi üretim ekipmanının altındaki işlerde enerji kesme ve iş izni prosedürü gerektiği için vardiya arası, gece ya da hafta sonu penceresi planlıyoruz.
Filiz ektikten sonra ne kadar beklemek gerekiyor?
Kür süresi kullanılan kimyasala ve beton sıcaklığına bağlı; kartuşun teknik föyünde yazan süreyi esas alıyoruz. Bursa'da yazın kısalan bu süre, kışın gece çalışmalarında ve Uludağ eteklerinde uzuyor. Kür tamamlanmadan filize yük verilmez, kalıp bağlanmaz, beton dökülmez.
Gemlik ve Mudanya'da bodrumda delik ıslak çıkıyor, sorun olur mu?
Doğru ürün seçilirse olmaz. Islak delikte kullanılabilen kimyasal ile su dolu delikte kullanılabilen kimyasal farklıdır ve taşıma değerleri de farklı hesaplanır. Delik açıldıktan sonra durumu görüp ürünü ona göre seçiyoruz. Deniz kotuna yakın noktalarda korozyon riskini de göz önünde tutuyor, projede belirtilmişse korumalı donatı kullanımını hatırlatıyoruz.
Acil bir iş için Bursa'ya aynı gün gelebilir misiniz?
Ekip müsaitse ve gereken bilgi elimizdeyse mümkün. Eskişehir Odunpazarı'ndaki merkezimizden Bozüyük-İnegöl güzergâhıyla yola çıkıyoruz; erken saatte haber verildiğinde aynı gün sahada oluruz. Kışın yol koşulları, şehir içinde ise Ankara ve İzmir yolu bağlantıları saatimizi etkileyebiliyor. İsmak Karot ekibi Bursa programını genellikle aynı bölgedeki birkaç işi birleştirerek kuruyor.
