Bursa'daki kimyasal ankraj işlerine İsmak Karot ekibi olarak Eskişehir Odunpazarı'ndaki merkezimizden çıkıp gidiyoruz. Arada yaklaşık 150 kilometre var; Bozüyük–İnegöl hattını takip edip Bursa ovasına iniyoruz. Bursa'da sabit bir adresimiz yok, ekip her iş için Eskişehir'den yola çıkar. Bunu saklamıyoruz, çünkü planlama doğrudan buna bağlı: Nilüfer'de bir çelik merdiven ayağının taban plakası ankrajı gibi yarım günlük işlerde sabah erken çıkıp öğleden önce sahada oluruz. Demirtaş'ta üç gün sürecek bir makine temeli ankrajında ise ekip Bursa'da konaklar, her akşam Eskişehir'e dönme derdi yaşanmaz. Planlı işlerde aynı gün çıkış veriyoruz; acil işlerde de saat vermeden önce yolu hesaba katıyoruz.
Kimyasal ankraj, betona açılan deliğe epoksi veya vinilester esaslı reçine enjekte edip filiz ya da ankraj çubuğunu bu reçinenin içine oturtma işidir. Mekanik dübelin aksine yükü genişleme kuvvetiyle değil, çubuk–reçine–beton arasındaki aderansla taşır; bu yüzden dar kenar mesafelerinde, sık donatılı kesitlerde ve titreşimli makine altlarında tercih edilir. İşin görünen kısmı beş dakikadır; işi tutan ya da bırakan kısım deliğin temizliği, reçine seçimi ve çekme testidir.
Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım'da konut stoku ve güçlendirme ankrajları
Bursa'nın konut yükü Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım üçgeninde toplanmış durumda. Yıldırım ve Osmangazi'nin eski mahallelerinde 90'lar öncesi yapı stoku ağırlıkta; buralarda karşımıza en çok çıkan iş, mevcut betonarme perdeye ya da temele yeni bir perde eklerken yapılan filiz ekimi oluyor. Statik proje ne diyorsa ona uyuyoruz: filiz çapı, ekim derinliği (hef), aks aralığı ve kenar mesafesi projeden okunur, sahada göz kararı değiştirilmez. Derinlik genelde filiz çapının 15–20 katı mertebesindedir ama bu sayıyı biz değil, proje müellifi ve kullanılan ürünün ETA belgesi belirler.
Nilüfer'in Görükle, Beşevler ve Özlüce tarafındaki daha yeni bloklarda talep farklı: dış cephe giydirme taşıyıcılarının ankrajı, çatıya sonradan eklenen güneş enerjisi konstrüksiyonunun sabitlenmesi, otopark rampasına korkuluk babası ekimi, asansör kuyusunda ray konsolu ankrajı. Bunlar küçük görünüp yanlış yapıldığında en çok baş ağrıtan işlerdir. Cephe konsolunda delik derinliği tutmadığı için reçinesi boşluğa akan bir uygulamayı sonradan düzeltmek, baştan doğru yapmanın birkaç katı emek ister.
Bursa deprem açısından hassas bir bölge; şehirde güçlendirme işi hiç bitmiyor. Bu kapsamdaki ankrajlarda ürünün sismik performans kategorisi (C1 ya da C2) ve çatlamış betonda kullanıma uygunluğu bizim için pazarlık konusu değildir. Projede sismik onaylı ankraj isteniyorsa ve elimizde onaysız ürün varsa işi o gün yapmayız; doğru ürünü getirtip uygularız.
Demirtaş, HOSAB ve NOSAB'da makine sabitleme ve çelik konstrüksiyon
Bursa'nın sanayi tarafı bize daha çok titreşimli yük getiriyor. Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi'nde ve Kestel hattındaki otomotiv yan sanayi tesislerinde pres, enjeksiyon makinesi, robot hücresi ve konveyör ayaklarının sabitlenmesi için ankraj yapıyoruz. Dinamik yük altında çalışan makinelerde mekanik dübel zamanla gevşer; presin altındaki plakada birkaç ay sonra çıkan gevşemenin sebebi çoğu zaman yanlış dübel tipidir. Bu tip işlerde epoksi esaslı, dinamik yük onayı olan sistemler kullanıyoruz.
Hasanağa ve Nilüfer Organize Sanayi bölgelerinde ise daha çok hat değişikliği ve kapasite artışı kaynaklı işler geliyor: yeni hattın temel bloğuna ankraj, mevcut çelik kolonun yanına ilave kolon için taban plakası ankrajı, asma kat ilavesinde kirişe konsol bağlantısı. Çelik konstrüksiyonda en kritik nokta toleranstır; şablon kontrol edilmeden delinirse bir çubuğun birkaç milimetre kaçması bütün plakayı oturtmaz. Mümkün olduğunda plakanın kendisini şablon olarak kullanıyor, olmadığında sac şablon çıkarıp iki kez ölçüyoruz.
Tekstil tarafında, özellikle boyahane ve ram makinesi bulunan tesislerde ortam koşulları işin kimyasını değiştiriyor. Yüksek nem ve zemindeki sürekli ıslaklık reçinenin kürlenmesini etkiler; boyahane zemininde açılan delik neredeyse hiçbir zaman kuru değildir. Gemlik ve Mudanya tarafındaki sahil yapılarında, bodrum kotlarında ve su deposu çevresinde de delik nemi standart bir sorun. Bunu iş öncesi keşifte konuşup ürünü ona göre seçiyoruz.
Uygulamayı sahada nasıl yapıyoruz
Her işe donatı taramasıyla başlıyoruz. Ferroscan tarayıcıyla delik açılacak alandaki donatıların yerini ve pas payını çıkarıyor, delik noktalarını donatıya denk gelmeyecek şekilde işaretliyoruz. Donatı kesmek bizim kabul ettiğimiz bir çözüm değil; nokta kaydırılamıyorsa durup projeciyle konuşuyoruz. Taramayı atlayıp körlemesine delen bir ekip er ya da geç mevcut donatıyı keser.
Delik, işin cinsine göre çekiçli matkapla ya da karotla açılır. Karot deliğinin iç yüzeyi pürüzsüz olduğu için aderans düşer; bu durumda ya iç yüzey tırtıklanır ya da karot deliğinde kullanımı onaylı reçine seçilir. Ayrıntıyı atlayan uygulama zaten ilk test yükünde kendini gösterir. Karot gereken işlerde 52–600 mm çap aralığında çalışabiliyoruz; ankraj delikleri ise çok daha küçük kalır, delik çapı ürünün kendi tablosundan seçilir.
Delik temizliği bu işin en çok baştan savılan adımı ve ankrajın tutmama sebeplerinin başında geliyor. Dipte kalan toz, reçineyle beton arasına ince bir ayırıcı tabaka koyar. Sıramız basınçlı hava – tel fırça – basınçlı hava şeklinde ve üretici talimatındaki tekrar sayısına uyarız; delik derinliğine ulaşmayan kısa bir fırça bu adımı işe yaramaz hale getirir. Nilüfer ve Osmangazi'deki dolu apartmanlarda tozu ortama salmamak için ıslak vakumla çalışıyoruz.
Reçine, statik mikserli kartuşla delik dibinden başlanıp geri çekilerek enjekte edilir ki hava boşluğu kalmasın; kartuşun ilk kısmı karışım oranı oturana kadar boşa sıkılır. Sonra çubuk döndürerek yerleştirilir ve reçine ağızdan hafifçe taşana kadar bastırılır. Bundan sonrası sıcaklık meselesidir. Bursa'da kış sabahlarında, özellikle Uludağ eteklerine yakın yüksek kotlarda beton yüzey sıcaklığı düşük olur ve kürlenme uzar. Yazın sanayi çatısı altındaki bir zeminde tam tersi olur; jel süresi kısalır, çubuğu yerleştirmek için elinizde çok az zaman kalır. İsmak Karot ekibi sahada beton sıcaklığını ölçüp süreleri buna göre söyler; "yarım saat sonra yük verin" gibi ezber bir cümle kurmayız.
Çekme (pull-out) testi ve raporlama
Kimyasal ankrajda işin teslim edilebilir kısmı çekme testidir. Hidrolik kriko ve manometreyle ankraja proje yükünü aşan bir test yükü uygulanır, yük belirlenen süre tutulur ve manometrede düşme olup olmadığına bakılır. Test yükü seviyesi ve test edilecek ankraj adedi projeden ya da kontrol teşkilatından gelir; sanayi işlerinde işveren belirli bir yüzdeyi test etmemizi ister, güçlendirmede yapı denetim ne diyorsa o uygulanır. Kalibrasyon belgesi olmayan bir cihazla yapılan testin kâğıt üzerinde hükmü yoktur.
Sonuçları ankraj numarası, konumu, çubuk çapı, ekim derinliği, uygulanan yük ve sonuç bilgisiyle raporluyoruz. DOSAB ve HOSAB'daki tesislerde bu rapor çoğu zaman iş güvenliği dosyasına giriyor, güçlendirme işlerinde hakediş ekine konuyor. Bir ankraj testte kalırsa üstünü örtmüyoruz; sebebini tespit edip o bölgede yeniden uygulama yapıyoruz.
Taşıyıcı elemanlarda değişmeyen kuralımız
Kolon, kiriş ve taşıyıcı perde üzerinde, statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan delik açmıyoruz, ankraj yapmıyoruz. Bu, yirmi yılı aşkın saha tecrübemizde tartışmaya açtığımız bir konu değil. Yıldırım'daki bir dükkânda "sadece iki delik" diye başlayan iş, kolonun etriye bölgesine denk geldiğinde artık iki delik olmaktan çıkar. Asma kat, vinç kirişi, ilave makine platformu gibi mevcut taşıyıcıya yeni yük bindiren her işte hesabı yapan bir mühendis imzası ararız. "Sorumluluk bende" denmesi sonucu değiştirmez; onaysız işe çıkmıyoruz. Bunun yerine keşif yapıp neyin gerektiğini anlatıyoruz.
Bursa'da kimyasal ankraj fiyatı nasıl belirlenir
Telefonda tek rakam söyleyen bir yaklaşımımız yok; bu işin fiyatı adet üzerinden değil sahadaki koşullar üzerinden çıkar. Belirleyen kalemler:
- Çubuk çapı ve delik derinliği: Derinlik arttıkça delme süresi, temizlik zorluğu ve harcanan reçine miktarı birlikte artar.
- Adet ve dağılım: Tek noktada toplanmış iki yüz ankraj ile binanın dört katına dağılmış iki yüz ankraj aynı iş değildir.
- Donatı yoğunluğu: Sık donatılı perdede tarama ve nokta kaydırma işi uzar, bazen delik açısını değiştirmek gerekir.
- Kat ve erişim: Zemin katta çalışmakla iskele üstünde ya da sepetli platformda çalışmak arasında ciddi fark var; Nilüfer'deki yüksek bloklarda cephe ankrajı çoğu zaman erişim ekipmanı istiyor.
- Çalışma penceresi: DOSAB ya da İnegöl'deki bir tesiste üretim durmadan, gece vardiyasında veya hafta sonu çalışılacaksa bu maliyete yansır.
- Su, elektrik ve moloz: Sahada uygun elektrik ve su varsa iş hızlanır; jeneratör, su tankı, karot çamurunun toplanması ve moloz tahliyesi ayrı kalemdir.
- Ürün sınıfı: Standart bir vinilester ile sismik ve dinamik yük onaylı epoksi arasındaki sarf farkı belirgindir; projede ne isteniyorsa ona göre fiyatlanır.
- Test ve raporlama: Çekme testi yapılacaksa test adedi ve rapor ayrı değerlendirilir.
- Mesafe: Eskişehir–Bursa arası yaklaşık 150 kilometre; ekip ve ekipman ulaşımı fiyatın içindedir. Aynı bölgedeki birkaç işi tek çıkışta birleştirebilirsek bu kalem daha uygun yansır.
Verdiğimiz fiyatlar KDV hariçtir. Sağlıklı bir teklif için projeyi, delik çapı ve derinliğini, ankraj adedini ve katı bilmemiz gerekir; fotoğraf ya da video da çok işe yarıyor. Büyük işlerde Bursa'ya gelip keşif yapıyoruz. Koşullar netleşmeden söylenen rakam sahada mutlaka değişir; ikimizin de vaktini almasın diye baştan doğru soruları soruyoruz. İsmak Karot'a 0530 030 50 26 numarasından ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Bursa'ya aynı gün gelebiliyor musunuz?
Planlı işlerde evet. Eskişehir Odunpazarı'ndaki merkezimizden Bursa'ya yaklaşık 150 kilometre yol yapıyoruz; Bozüyük–İnegöl güzergâhında trafiğe göre iki–iki buçuk saat sürüyor. Bir gün önce haber verilen işlerde sabah erken çıkıp öğleden önce sahada oluruz. Birkaç gün sürecek işlerde ekip Bursa'da konaklıyor, günlük gidiş gelişle vakit kaybetmiyoruz.
Yıldırım'daki eski binamızda güçlendirme için filiz ekimi yaptırmak istiyoruz, projesiz olur mu?
Olmaz. Perde, kolon ve kirişe yapılan her ankraj taşıyıcı sisteme müdahaledir; statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan bu işlere çıkmıyoruz. Filiz çapı, ekim derinliği, aks aralığı ve kenar mesafesi hesapla belirlenir. Elinizde proje yoksa önce onu tamamlamanız gerekir; keşif için gelip neyin gerektiğini anlatabiliriz.
DOSAB'daki tesisimizde üretim durmadan makine ankrajı yapılabilir mi?
Çoğu durumda evet, ama çalışma penceresini baştan konuşmamız gerekir. Demirtaş ve Kestel'deki tesislerde genelde gece vardiyasında ya da hafta sonu çalışıyoruz; toz kontrolü için ıslak vakumla, gerektiğinde çevreyi brandayla ayırarak ilerliyoruz. Makinenin ne zaman devreye alınabileceğini beton sıcaklığına ve kürlenme süresine göre net söylüyoruz.
Boyahane zemini gibi sürekli ıslak yerlerde kimyasal ankraj tutar mı?
Tutar, ama ürün seçimi değişir. Bursa'daki tekstil tesislerinde, Gemlik ve Mudanya tarafındaki sahil yapılarında ve bodrum kotlarında delik neredeyse hiç kuru olmaz. Bu durumda nemli hatta su dolu delikte performansı belgelenmiş sistemler kullanıyoruz; kuru delik için üretilmiş bir kartuşu ıslak deliğe basmak, ankrajı ilk yükte kaybetmek demektir.
Çekme testi her ankrajda yapılıyor mu?
Hayır, genelde belirlenen bir örneklem üzerinde yapılır. Adet ve test yükü seviyesi projeden, yapı denetimden ya da işverenin şartnamesinden gelir. Kalibrasyon belgeli hidrolik kriko ve manometre kullanıyor, sonuçları ankraj konumu ve yük değerleriyle raporluyoruz.
Bursa deprem bölgesinde, ankrajın sismik onaylı olması şart mı?
Taşıyıcı sistemi ilgilendiren işlerde projede sismik performans kategorisi belirtilir ve buna uyulur; Bursa'nın yapı stoku düşünüldüğünde bu talep sık geliyor. Çatlamış betonda kullanım onayı da ayrı bir kriter. Projenin istediği onaya sahip ürün elimizde yoksa işi o gün zorlamıyoruz, doğru ürünü temin edip uyguluyoruz.
İnegöl, Karacabey, Orhangazi gibi ilçelere de geliyor musunuz?
Geliyoruz. İnegöl'deki mobilya tesislerinde, Karacabey ve Orhangazi'deki gıda ve tarım işletmelerinde makine sabitleme ve çelik konstrüksiyon ankrajı yapıyoruz. İnegöl zaten Eskişehir'den gelen güzergâhın üzerinde. Çok küçük tek noktalı işlerde ise mümkünse aynı bölgedeki başka bir işle aynı çıkışa denk getiriyoruz; bu hem takvimi hem maliyeti rahatlatıyor.
