Bilecik filiz ekme nedir, hangi işlerde zorunlu hale gelir
Bilecik filiz ekme, sertleşmiş mevcut betona kimyasal esaslı ankraj harcı yardımıyla yeni donatı (filiz) bağlanması işidir. Amaç basittir: sonradan yapılacak betonarme imalatın eski yapıyla birlikte, tek parça gibi davranmasını sağlamak. İlave kat çıkılan bir binada yeni kolonun mevcut kolona kenetlenmesi, temelden yukarı betonarme perde ekilmesi, bir sanayi yapısında ara kat platform kirişinin mevcut kirişe saplanması ya da makine kaidesinin döşemeye bağlanması; bunların tamamı filiz ekimiyle çözülür.
Bilecik'te bu iş bize iki ana kanaldan gelir. Birincisi Bozüyük ve çevresindeki seramik ile mermer sanayisidir. Fabrika içinde yeni hat kurulurken, konveyör ayağı, pres kaidesi, ara kat platformu ve kanal kenarları için mevcut betona donatı ekilmesi gerekir; üstelik bu işler çoğu zaman üretim akarken, dar bir vardiya penceresinde yapılır. İkincisi konut ve kamu yapılarındaki güçlendirme işleridir. Merkez, Osmaneli, Söğüt, Pazaryeri ve Gölpazarı'ndaki eski yapı stokunda perde ilavesi, kolon mantolama ve temel takviyesi işleri filiz ekimi olmadan yürümez.
İşi ayıran şey delik açmak değil, projeye sadakattir. Filiz çapı, ekim derinliği, filizler arası aralık ve kenar mesafesi statik projede ya da güçlendirme raporunda yazılıdır. Bu değerler sahada göz kararıyla değiştirilemez. Ekim derinliği eksik kalan bir filiz tasarım yükünü taşımaz, çekme deneyinde harçla birlikte sıyrılır ve o noktada güçlendirmenin tamamı tartışmalı hale gelir.
Filiz ekme ile kimyasal ankraj aynı şey mi
Saha dilinde ikisi sık karıştırılır, oysa fark nettir. Kimyasal ankraj genellikle dişli çubuğun, saplamanın veya ankraj civatasının betona epoksi ya da hibrit harçla sabitlenmesidir; çelik ayak plakası, korkuluk, cephe konsolu, makine bağlantısı gibi işlerde kullanılır. Filiz ekme ise nervürlü inşaat demirinin, çoğunlukla B420C sınıfında ve Ø12 ile Ø25 arasında, betona ekilip üzerine yeni beton dökülmesidir. Yani filiz, betonarme kesitin kendisinin devamıdır; ankraj ise çoğu zaman çelikle beton arasındaki bağlantı elemanıdır.
Kullanılan malzeme çoğu zaman aynı aileden çıkar: iki bileşenli epoksi veya hibrit ankraj harcı. Ancak filiz ekiminde harcın ETA onaylı ve çatlamış beton (cracked concrete) koşulunda kullanıma uygun olması aranır. Sebebi açıktır: deprem etkisi altında beton çatlar, filizin aderansı o koşulda da sürmelidir. Uygulama ayrıntıları ve malzeme seçimi için filiz ekme ve kimyasal dübelaj sayfamızdaki başlıklara bakabilirsiniz.
Bilecik'te aldığımız işlerin bir bölümü saf ankraj işidir; onları ayrı bir başlık altında, Bilecik kimyasal ankraj tarafında topluyoruz. Keşifte hangi yöntemin gerektiğini yükün cinsine bakarak söyleriz: bağlantıda çekme mi hâkim, kesme mi, yoksa makinenin ürettiği tekrarlı yük mü var. Titreşimli bir presin kaidesiyle sabit bir perdenin arayüzü aynı çözümü kaldırmaz.
Delik çapı, ekim derinliği ve donatı çapı ilişkisi
Filiz ekiminde delik çapı, donatı çapının yaklaşık 4 mm fazlası seçilir; harcın demirin etrafını her yönden sarabilmesi için bu boşluk gerekir. Ekim derinliği ise genel kabulle donatı çapının 10 ila 20 katı arasında değişir. Nihai değeri iki şey belirler: harç üreticisinin ETA tablosundaki aderans değerleri ve projenin talep ettiği kenetlenme boyu. Aşağıdaki aralıklar sahada en çok karşılaştığımız çaplar için pratik bir çerçevedir.
- Ø12 filiz: 16 mm delik, tipik 120-190 mm ekim derinliği
- Ø14 filiz: 18 mm delik, tipik 140-220 mm ekim derinliği
- Ø16 filiz: 20 mm delik, tipik 160-250 mm ekim derinliği
- Ø20 filiz: 24 mm delik, tipik 200-320 mm ekim derinliği
- Ø25 filiz: 30-32 mm delik, tipik 250-400 mm ekim derinliği
Bu değerler C25/30 ve üzeri beton için geçerlidir. Bilecik'in eski yapı stokunda ise C16-C20 sınıfında, yer yer daha düşük dayanımda betona rastlarız. Böyle bir kesitte tek çözüm derinliği artırmaktır; gerekirse çap büyütülür ya da filiz adedi çoğaltılıp yük daha çok noktaya dağıtılır. Beton sınıfı belirsizse tahribatsız test veya karot numunesiyle dayanım tespitini öneririz. Karot delme ekibimiz numune alma işini aynı ziyarette tamamlayabilir, böylece ikinci bir mobilizasyon masrafı doğmaz.
Ekipman tarafında filiz delikleri 16-32 mm aralığında matkap ve elmas uçlarla açılır. Aynı şantiyede sık sık tesisat geçişi de istenir; onlar için 52, 82, 102, 152, 202 ve 302 mm çaplarındaki elmas karot uçlarımızı kullanırız. Derin, büyük çaplı ya da eksen sapmasına tahammülü olmayan deliklerde el makinesini bırakıp sehpaya sabitlenmiş makineye geçeriz; bu tür işleri yüksek hassasiyetli beton delme başlığı altında yürütüyoruz.
İlave kat, perde ekleme ve kolon-kiriş güçlendirmesi
Bilecik merkez ve Bozüyük'te en çok karşılaştığımız senaryo betonarme perde ilavesidir. Perde, temelden en üst kata kadar sürekli olmak zorundadır. Her katta döşemeyi delip geçen filizler ve mevcut kolon ile kiriş yüzeyine ekilen gövde donatıları sayesinde yeni perde eski çerçeveye kenetlenir. Buradaki kritik nokta arayüzdeki kesme aktarımıdır; proje bu yüzden filizleri genellikle 15-25 cm aralıkla, şaşırtmalı düzende ister. Aralığı açmak işi hızlandırır ama perdeyi çerçeveden koparır.
İlave kat işlerinde sıra farklıdır. Mevcut kolon başındaki pas payı kontrollü biçimde sıyrılır, boyuna donatı ortaya çıkarılır ve yeni kolon donatısı ya mevcut demire bindirmeli olarak eklenir ya da yeterli boyda filiz ekilerek devam ettirilir. Döşeme delme, kiriş yanağından filiz ekme ve bütün bunları mevcut donatıyı kesmeden yapma bu aşamanın en zorlu üç kalemidir. Ferroscan taraması olmadan bu işe girilmez.
Kolon ve kiriş mantolamasında filizin görevi, manto donatısının etriyelerini mevcut kesite bağlamaktır. CFRP ile sargılama yapılan işlerde ise filiz daha çok şerit uçlarındaki ankraj noktalarında devreye girer. Güçlendirme paketinin bütününü yapısal güçlendirme ve CFRP mantolama tarafında ele alıyoruz; filiz ekimi çoğu zaman o paketin ilk adımıdır.
Tüm bu imalatlarda TS 500 ve yürürlükteki Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği esas alınır. Yönetmelik, mevcut yapıya eklenen elemanların yapıyla birlikte çalışmasını ve ankrajların çatlamış beton koşuluna göre hesaplanmasını şart koşar. Uygulamacı olarak bizim görevimiz hesap yapmak değildir; hesabın gerektirdiği geometriyi sahada birebir tutturmak ve tutturduğumuzu belgelemektir.
Uygulama adımları: temizlik işin yarısıdır
Filiz ekiminde yaşanan başarısızlıkların büyük bölümü delik temizliğinden kaynaklanır. Delik içinde kalan ince toz, harcın beton yüzeyine tutunmasını engeller ve çekme dayanımı belirgin biçimde düşer. Sahada uyguladığımız sıra şudur:
- Ferroscan ile donatı taraması: kolon, kiriş ve döşemedeki demir düzeni yüzeye işaretlenir, filiz noktaları mevcut donatıya denk gelmeyecek şekilde kaydırılır
- Delme: projedeki çap ve derinlikte, eksen sapmasız; derinlik matkap gövdesine bantla işaretlenerek kontrol edilir
- Temizlik: basınçlı hava ile üfleme, tel fırça ile fırçalama, tekrar üfleme; en az iki tur
- Enjeksiyon: harç, statik karıştırıcı uçla delik dibinden başlanarak hava boşluğu bırakmadan doldurulur
- Yerleştirme: donatı hafifçe döndürülerek itilir, harç delik ağzından taşana kadar; kürlenme boyunca oynatılmaz
- Kürlenme: ortam ve yüzey sıcaklığına göre birkaç saatten 24 saate kadar; soğukta süre uzar
- Kontrol: talep edilirse numune filizlerde çekme testi yapılır ve sonuç yazılı olarak teslim edilir
Kış aylarında Bilecik'te sabah sıcaklıkları uzun süre düşük seyreder, özellikle Pazaryeri ve Gölpazarı tarafında yüksek rakımın etkisi hissedilir. Beton yüzey sıcaklığı +5 °C'nin altındaysa standart epoksiyle çalışmayız; kış formülasyonlu harca geçer ya da yüzeyi kontrollü şekilde ısıtırız. Küçük bir ayrıntı gibi görünür, ama tam kürlenmemiş harç ilkbaharda yapılan çekme testinde kalır ve iş baştan yapılır.
Kırım gerektiren hazırlık işlerinde de aynı disiplin geçerlidir. Pas payı sıyırma, arayüz pürüzlendirme veya bir bölümün kaldırılması gerektiğinde kırıcıyı gelişigüzel kullanmayız; kontrollü kırım yöntemiyle sadece hedeflenen hacmi alır, mevcut donatıyı ve komşu kesiti korur.
Bilecik ilçelerinde çalışma pratiğimiz
Eskişehir Odunpazarı'ndaki merkezimizle Bilecik arası yaklaşık 80 km. Ekip sabah çıkıp aynı gün dönebiliyor. Bu, küçük ve orta metrajlı filiz işleri için doğrudan maliyet avantajı demek: konaklama ve ikinci gün mobilizasyon kalemi teklife binmiyor, işveren yalnızca yapılan işin bedelini ödüyor. Acil duran hatlar için sabah erken saatte sahada olmak da mümkün.
Bozüyük tarafında seramik ve mermer tesislerinde çalışırken önceliğimiz üretimin durmamasıdır. Elmas soketli, su soğutmalı ekipmanla titreşimsiz ilerlediğimiz için komşu hatta toz ve darbe gitmez; kesme suyunu vakumlu sistemle toplarız. Aynı vardiya içinde hem filiz ekimini hem gerekiyorsa beton kesme işini programlayıp tesisi tek durdurmayla bitirmeye çalışırız.
Osmaneli, Söğüt, Gölpazarı, Yenipazar ve Pazaryeri'ndeki konut güçlendirmelerinde ise bina genellikle doludur. Orada iş, oturanların günlük düzenini bozmadan yürür: kat kat ilerleme, akşam temiz teslim, moloz aynı gün tahliye. Aynı yapılarda çoğu zaman beraber giden Bilecik beton kesme ve Bilecik karot işlerini de tek ekiple çözüyoruz, böylece şantiyeye giren ayrı ayrı taşeron sayısı azalıyor. İlin sanayi ve yapı stokuna dair genel değerlendirmemizi Bilecik'te karot delme yazımızda ayrıntılı olarak paylaştık.
Komşu illerde de aynı ekip ve aynı ekipman parkıyla çalışıyoruz. Merkez ilimizdeki uygulama örnekleri ve detaylar için Eskişehir filiz ekme sayfamıza göz atabilirsiniz; yöntem aynı, değişen tek şey mesafe.
Fiyatlandırma, teklif ve belgelendirme
Filiz ekmede birim fiyat adet üzerinden verilir ve dört unsur belirleyicidir: donatı çapı, ekim derinliği, beton sınıfı ve mevcut donatı yoğunluğu, çalışma yüksekliği ile erişim zorluğu. Tavan altı çalışma, iskele gerektiren cepheler, dar bodrum hacimleri ve gece vardiyası süreyi uzatan başlıca kalemlerdir. Bu yüzden telefonda rakam atmıyoruz; ücretsiz keşif yapar, ölçüyü alır, sonra yazılı teklif veririz.
Teklifte kullanılacak harcın markası ve onay numarası, filiz çapı ve ekim derinliği, toplam adet ve varsa yapılacak test sayısı açıkça yazılır. İş bitiminde talep edilirse uygulama kayıtları, kullanılan malzemenin teknik föyü ve çekme testi sonuçları dosya halinde teslim edilir. Kamu işlerinde ve fabrika denetimlerinde en çok istenen şey budur. Ekibimiz sigortalıdır, ekipman parkımız Hilti ve Husqvarna ağırlıklıdır ve 20 yılı aşkın süredir aynı işi yapıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Bilecik'te filiz ekme fiyatı neye göre belirlenir?
Fiyat adet bazlıdır ve donatı çapı, ekim derinliği, beton sınıfı ile çalışma koşulları fiyatı belirler. Ø12 bir filizle Ø25 bir filizin hem delme süresi hem harç sarfiyatı çok farklıdır. Tavan altı veya iskeleli çalışma da süreyi uzatır. Net rakam ücretsiz keşif sonrası, yazılı teklifte netleşir.
Filiz ekildikten sonra üzerine ne zaman beton dökülebilir?
Kürlenme süresi kullanılan harca ve ortam sıcaklığına bağlıdır. Yaz koşullarında birkaç saatte tam dayanıma ulaşan ürünler vardır; kış aylarında bu süre 24 saate kadar uzayabilir. Üretici föyündeki tam kürlenme süresi dolmadan filize yük bindirmeyiz ve donatıyı kesinlikle oynatmayız.
Filiz ekilecek noktada mevcut donatı çıkarsa ne yapılır?
Delmeye başlamadan önce Ferroscan ile donatı taraması yapar, demir düzenini yüzeye çizeriz. Buna rağmen bir noktada donatıya denk gelirsek delmeyi durdurur, projede izin verilen tolerans içinde noktayı kaydırırız. Mevcut donatıyı kesmek son çaredir ve ancak proje müellifinin onayıyla yapılır.
Eski ve düşük dayanımlı betona filiz ekilebilir mi?
Ekilebilir, ancak tasarım değerleri değişir. Düşük beton sınıfında aynı yükü taşımak için ekim derinliği artırılır, gerekirse çap büyütülür veya filiz sayısı çoğaltılır. Bu yüzden Bilecik'teki eski yapılarda önce beton dayanımının tespit edilmesini, ardından uygulamaya geçilmesini öneriyoruz.
Bozüyük'teki fabrikada üretimi durdurmadan filiz ekimi yapılabilir mi?
Çoğu durumda evet. Su soğutmalı ve titreşimsiz ekipmanla çalıştığımız için komşu hatta toz ve darbe yayılmaz, suyu vakumla toplarız. Yine de bakım duruşu veya gece vardiyası varsa işi o pencereye planlamak hem daha hızlı hem daha güvenli olur; programı keşifte birlikte kurarız.
Ekilen filizin sağlamlığı nasıl kanıtlanır?
Uygulama sonrası seçilen numune filizlerde çekme testi yapılır. Test yükü projede belirtilen değere göre uygulanır ve sonuç yazılı rapora işlenir. Kullanılan harcın onay belgeleri, parti numarası ve teknik föyü de dosyaya eklenir; denetimde istenen evrak bütünü budur.
Bilecik'te ilave kat, perde ilavesi, mantolama ya da sanayi tesisinde makine kaidesi için donatı ekimi gerekiyorsa, projenizi veya güçlendirme raporunuzu inceleyip sahada ölçü alalım. Ücretsiz keşif yapıyor, iş kapsamını ve fiyatı yazılı teklifle veriyoruz. Bize 0530 030 50 26 numaralı telefondan ulaşabilir, uygun gün için randevu alabilirsiniz.
