Filiz ekme, çoktan dökülmüş ve sertleşmiş betona sonradan donatı bağlama işidir. Deliği açarız, içini kuralına göre temizleriz, kimyasal ankraj harcını enjekte ederiz, donatıyı ankastre derinliğine kadar döndürerek yerleştiririz. Anlatınca üç adımlık iş gibi durur. Sahada bu işi bozan şey neredeyse her zaman aynı iki kalemdir: delik temizliği ve ankastre derinliği. İstanbul'da yaptığımız filiz işlerinde bu ikisini kayıt altına almadan bir sonraki deliğe geçmiyoruz, çünkü beton döküldükten sonra hatalı bir filizi geri almanın yolu yok.
İstanbul'da filiz ekme talebi genelde üç yerden geliyor: kentsel dönüşüm ve güçlendirme projelerinde yeni betonarme perde ya da mantolama donatısının mevcut yapıya bağlanması, sanayi tesislerinde makine kaidesi ve saha betonu ekleri, bir de plaza ve AVM katlarında sonradan çıkan asma kat, rampa, perde ilavesi gibi imalatlar. Üçünün de saha şartı bambaşka. Aynı ekip aynı hafta hem Ümraniye'de bir üretim holünde hem Ataşehir'de gece penceresi dar bir plaza katında çalışıyorsa, iş planı da ekipman da ayrı kuruluyor.
İstanbul'a Eskişehir'den Çıkıyoruz, Bunu Saklamıyoruz
Merkezimiz Eskişehir Odunpazarı'nda. İstanbul'a yaklaşık 330 km yol yapıyoruz. Bunu baştan söylüyoruz, çünkü randevu saatinin bağlayıcı olması müşterinin planını doğrudan etkiliyor. Planlı işlerde ekip sabaha karşı çıkıyor, İstanbul girişindeki trafiği hesaba katarak sahaya iş başlangıcından önce varıyor. Avrupa yakasındaki bir işe gidiyorsak çıkış saatimiz Anadolu yakasına göre farklı oluyor; köprü ve tünel geçişindeki yığılma tek başına bir saatlik fark üretebiliyor.
Delik adedi yüksek güçlendirme işlerinde, örneğin bir blokta yüzlerce filiz varsa, ekip sahada konaklıyor ve iş bitene kadar İstanbul'da kalıyor. Gidip gelmek hem ekibi yoruyor hem programı uzatıyor. Küçük ve tek seferlik işlerde ise iki şey soruyoruz: iş gerçekten tek günde biter mi, sahaya giriş saati kesin mi. Kesin değilse tarih vermiyoruz. Yarım günlük iş için 330 km yol yapıp kapalı kapı önünde beklemek kimsenin işine yaramıyor.
İstanbul içinde ikinci bir mesafe sorunu daha var: ilçeler arası. Sabah Beylikdüzü'nde, öğleden sonra Kartal'da iş yapmayı programa koymuyoruz. İki iş de aynı gün isteniyorsa ya iki ayrı ekip çıkarıyoruz ya da ikinci işi ertesi güne alıyoruz.
Filiz Ekmede Sahada Sırayla Ne Yapıyoruz
Uygulama sırası şu şekilde işliyor ve adımlardan biri atlanırsa iş yapılmamış sayılıyor:
- Donatı taraması. Delik yerlerini işaretlemeden önce Ferroscan donatı tarayıcı ile mevcut donatının yerini ve paspayını çıkarıyoruz. Filiz deliği mevcut donatıyı kesmeyecek şekilde kaydırılıyor. Kaydırma projedeki aks toleransını aşıyorsa deliği kendi kafamıza göre yerleştirmiyoruz, projeciye soruyoruz.
- Delme. Delik çapı, kullanılacak donatı çapına ve kimyasalın onay dosyasına göre seçiliyor; genelde donatı çapının birkaç milimetre üzerinde bir çap çıkıyor. Deliğin dik açıda ve düz gitmesi önemli, eğri giden delikte ankastre derinliği tutmuyor.
- Derinlik ölçümü. Her deliğin derinliğini tek tek ölçüyoruz. Ankastre derinliği projede yazıyorsa o değer esas; yazmıyorsa donatı çapının katı olarak verilen değer üzerinden gidiliyor ve bu, işi veren mühendisle yazışarak netleşiyor. Derinliği "göz kararı" bırakmıyoruz.
- Temizlik. İşin en çok ihmal edilen adımı burası. Delik içindeki taş unu, harç tutmuyor. Basınçlı hava ile üfleme, uygun çapta tel fırça ile fırçalama, tekrar üfleme sırasını uyguluyoruz. Delik tabanına kadar inmeyen fırça temizlik yapmış sayılmıyor.
- Enjeksiyon. Kartuşun ilk kısmı, karışım homojenleşene kadar boşa sıkılıyor. Harç delik tabanından başlayarak, hava boşluğu bırakmadan, uzatma hortumu ile dolduruluyor. Derin deliklerde hortum geri çekilerek doldurma yapılıyor.
- Donatının yerleştirilmesi. Donatı temiz, yağsız ve pasla kaplı olmayacak şekilde, döndürülerek itiliyor. Ağız kısmından harç taşması, deliğin dolduğunun göstergesi.
- Kür. Kimyasalın jelleşme ve tam kür süresi dolmadan filize dokunulmuyor, üzerine kalıp bağlanmıyor, donatı bükülmüyor.
Tavana ya da yukarı doğru filiz ekiliyorsa iş değişiyor. Harç kendi ağırlığıyla akmasın diye tıkaç kullanıyoruz ve donatı kür süresince destekleniyor. İstanbul'da özellikle otopark tavanlarında ve asma kat altlarında bu detay atlandığı için sonradan gevşemiş filizle çok karşılaştık.
Kolon, Kiriş ve Perdede Kural Tek: Onaylı Proje Olmadan Delmiyoruz
Bu, İsmak Karot'un değişmeyen kuralı. Taşıyıcı kolon, kiriş ve taşıyıcı perde üzerinde statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan çalışmıyoruz. Filiz ekme işi çoğu zaman doğrudan taşıyıcıya temas eder; yeni bir perdenin mevcut kolona bağlanması, kiriş ekleri, temel genişletmeleri hep bu kapsamdadır. Delik yeri, delik derinliği, filiz çapı ve aralığı statik hesabın çıktısıdır; şantiyede sözle değiştirilecek bir şey değildir.
Kentsel dönüşüm yoğunluğu yüksek olan Bağcılar, Esenyurt, Kartal ve Maltepe gibi ilçelerde en sık duyduğumuz cümle "usta iki delik fazla açıver, nasılsa sağlamlaşır" oluyor. Fazla delik güçlendirme değil, kesit zayıflatmasıdır. Mevcut donatıyı kesmek de öyle. Projesiz gelen taleplerde ya proje müellifinden yazılı onay istiyoruz ya da işi almıyoruz. Bu yüzden iş kaybettiğimiz oluyor, kuralı yine de esnetmiyoruz.
İlçe İlçe İstanbul'da Karşımıza Çıkan Filiz İşleri
İstanbul'un yapı stoku ilçeden ilçeye ciddi biçimde değişiyor ve filiz ekme yöntemi buna göre kuruluyor:
- Kadıköy ve Fikirtepe çevresi: Eski yapı stoku, dar sokak, otopark yok. Araç kapının önüne yanaşamıyorsa karot makinesi, sehpa, su tankı ve kimyasal el arabasıyla taşınıyor. Bu ilçede iş süresini belirleyen şey çoğu zaman delme değil, ekipmanın kata çıkarılması.
- Ataşehir ve Sarıyer'deki plaza katları: Finans bölgesi ve Maslak hattındaki ofislerde tadilat sırasında sonradan çıkan perde ve platform bağlantıları için filiz isteniyor. Yük asansörü rezervasyonu, bina yönetimine verilen çalışma bildirimi ve gece izni işin bir parçası.
- Ümraniye ve Dudullu sanayi bölgesi: Makine kaidesi büyütme, yeni pres ya da CNC tezgâhı için kaide eki, saha betonu genişletmesi. Üretim genelde durmuyor, biz vardiya arasına ya da hafta sonuna giriyoruz.
- Başakşehir ve İkitelli Organize Sanayi Bölgesi: Üretim holü içinde, çalışan makinelerin arasında filiz. Toz kontrolü ve iş güvenliği evrakları burada en sıkı denetlenen konu.
- Bağcılar, Esenyurt, Kartal, Maltepe: Riskli yapı güçlendirmesi ve dönüşüm blokları. Çoğunda alt katlarda insan oturuyor. Delik adedi yüksek, çalışma saati sınırlı.
- Beylikdüzü ve Esenyurt depo hattı: Lojistik yapılarında asma kat ve rampa imalatları, saha betonu ekleri. Zemin plakası kalınlığı yer yer değiştiği için delik derinliği kontrolü kritik.
Plaza Katı, AVM Mağazası ve Oturulan Blokta Çalışma Penceresi
İstanbul'da işi asıl zorlaştıran şey teknik zorluk değil, çalışma penceresi. Plaza katında mesai bitmeden makine çalıştıramıyorsunuz; AVM mağazasında kepenk kapandıktan sonra girip sabah açılıştan önce sahayı temiz teslim etmek zorundasınız; kentsel dönüşüm bloğunda ise komşu daire oturuluyor ve gürültü saatleri belli.
Bunun için işi baştan gece programına kuruyoruz. Gece çalışmasında dikkat ettiklerimiz:
- Toz: Filiz deliklerini toz emişli sistemle deliyoruz; ıslak delme gerektiğinde ıslak vakumla su hemen toplanıyor, çünkü plaza katında ya da mağazada yere inen çamurlu suyun altta ne olduğu belli olmuyor. Asma tavanı sökülmüş bir katta bir kova su, alt kattaki ofisin tavanına iner.
- Su ve elektrik: Katta su noktası yoksa tankla su taşıyoruz. Elektrik için hattın amperini önceden soruyoruz; mağaza panosunun taşımadığı yerde jeneratör devreye giriyor, jeneratörün nereye konulacağı da bina yönetiminin izin verdiği alana bağlı.
- Gürültü: Filiz deliği karot deliğinden daha küçük ve daha kısa sürelidir, ama üst üste yüz delik açılıyorsa süre uzuyor. Oturulan blokta gürültülü imalatı gündüz saatlerine, temizlik ve enjeksiyonu akşama alarak komşu şikâyetini azaltıyoruz.
- Teslim: Gece işinde sahayı süpürülmüş, tozu alınmış, moloz torbaları toplanmış halde bırakıyoruz. AVM ve mağaza işlerinde bu, işin kendisi kadar önemli bir madde.
Kimyasal Seçimi, Beton Sıcaklığı ve Islak Delik Meselesi
Filiz ekme, kartuşun içindeki kimyasalın işi. Kullanılacak ürün; donatı çapına, ankastre derinliğine, betonun sınıfına, deliğin ıslak olup olmadığına ve ortam sıcaklığına göre seçiliyor. Her kimyasal her koşula uygun değil. Su gören ya da su dolu delikte, bunun için onaylı bir ürün kullanılmadıysa filiz tutmaz.
İstanbul'un iki mevsimsel etkisini sahada net görüyoruz. Kışın, özellikle iskele üstünde ya da kapalı olmayan bir bodrumda beton yüzey sıcaklığı düştüğünde kür süresi ciddi biçimde uzuyor; sabah 08.00'de ektiğiniz filize öğlen yük vermek mümkün olmuyor. Yazın ise tam tersi: sıcak betonda jelleşme süresi kısalıyor, enjeksiyonu geciktirirseniz donatıyı deliğe sokamıyorsunuz. İkisinde de çözüm aynı: kartuş ve beton sıcaklığını ölçüp üreticinin süre tablosuna göre çalışmak, kalabalık delik gruplarında enjeksiyonu partiler halinde yapmak.
Sahil hattındaki Kartal, Maltepe ve Beylikdüzü tarafında bodrum katlarda su sızıntısı sık karşılaştığımız bir durum. Sızıntılı bir bodrumda önce suyun kesilmesini, delik ağzının kurutulmasını ve uygun kimyasalın seçilmesini bekliyoruz. Islak deliğe standart epoksi basıp üstünü örtmek işi bitirmez, sadece sorunu betonun içine gömer.
İstanbul Filiz Ekme Fiyatı Nasıl Belirleniyor
Telefonda tek kalemde fiyat söylemiyoruz, çünkü aynı çaptaki filizin maliyeti Dudullu'daki bir üretim holünde başka, Ataşehir'de gece penceresi dört saat olan bir plaza katında başka çıkıyor. Fiyatı belirleyen kalemler şunlar:
- Donatı çapı ve delik çapı: Çap büyüdükçe hem delme süresi hem harcanan kimyasal miktarı artıyor.
- Ankastre derinliği: Derinlik artınca delme süresi, temizlik zorluğu ve kartuş tüketimi doğrudan yükseliyor.
- Delik adedi: Toplu işlerde birim maliyet düşer; on adetlik iş ile bin adetlik işin birim fiyatı aynı olmaz.
- Donatı yoğunluğu: Sık donatılı bir perdede Ferroscan taraması ve delik yeri kaydırma işi uzatır.
- Kat ve erişim: Asansör yoksa, iskeleden çıkılıyorsa, dar sokakta araç yanaşamıyorsa ekipman taşıma süresi maliyete girer.
- Çalışma penceresi: Gece, hafta sonu ve resmî tatil çalışması ile vardiya arasına sıkışan işler farklı fiyatlanır.
- Su, elektrik ve moloz: Sahada su ve yeterli elektrik yoksa tank ve jeneratör devreye girer; moloz ve atık tahliyesi bize aitse ayrı kalemdir.
- Mesafe ve konaklama: Eskişehir'den İstanbul'a yaklaşık 330 km yol ve çok günlü işlerde ekibin sahada konaklaması hesaba katılır.
Verdiğimiz fiyatlar KDV hariçtir. Sağlıklı bir teklif için elimizde delik adedi, donatı çapı, ankastre derinliği, elemanın türü, kat bilgisi ve çalışma saatleri olmalı. Proje paftasını ya da sahadan birkaç fotoğrafı 0530 030 50 26 numarasına ilettiğinizde işi gerçek şartlarıyla fiyatlandırırız. Yerinde görülmesi gereken işlerde keşif için gün veriyoruz.
Sık Sorulan Sorular
İstanbul'daki işimize aynı gün çıkabilir misiniz?
Planlı işlerde evet, ekip sabaha karşı Eskişehir'den yola çıkarak sahaya iş saatinde varıyor. Ancak "bugün ara, bugün gel" biçiminde bir talep 330 km'lik yolda gerçekçi değil. Delik adedi yüksek işlerde ekip birkaç gün İstanbul'da kalıyor ve işi kesintisiz bitiriyor.
Ataşehir'deki plaza katında mesai bitmeden çalışamıyoruz, gece filiz ekimi yapıyor musunuz?
Yapıyoruz, İstanbul'daki ofis işlerinin büyük kısmı zaten gece programına kuruluyor. Bizden istenen tek şey, bina yönetiminin yazılı çalışma iznini ve yük asansörü saatini önceden netleştirmeniz. Delikleri toz emişli sistemle açıyor, kat çıkışında zemini süpürülmüş halde teslim ediyoruz.
Bağcılar'daki riskli yapı güçlendirmemizde perde ekleyeceğiz, projesiz başlayabilir miyiz?
Hayır. Kolon, kiriş ve taşıyıcı perdeye filiz ekimi ancak onaylı statik proje ya da yapı denetim onayıyla yapılır. Filiz çapı, aralığı ve ankastre derinliği statik hesabın çıktısıdır. Projesi olmayan işlerde önce müellifin yazılı görüşünü istiyoruz.
Dudullu'da makine kaidesine filiz ekerken üretimi durdurmamız gerekir mi?
Çoğu işte gerekmiyor. Vardiya arasına ya da hafta sonuna giriyoruz, çalışma alanını brandayla ayırıyor ve tozu emişli sistemle topluyoruz. Yalnızca kaidenin hemen bitişiğindeki tezgâhın o süre için durdurulması ya da örtülmesi isteniyor; bunu sahayı gördüğümüzde birlikte planlıyoruz.
Filiz ektikten ne kadar sonra donatıyı bağlayıp beton dökebiliriz?
Kullanılan kimyasalın tam kür süresi dolmadan filize yük verilmez, donatı bükülmez, kalıp bağlanmaz. Bu süre ürüne ve o anki beton sıcaklığına göre değişir; kışın soğuk bir bodrumda yazın olduğundan belirgin biçimde uzar. Sahada beton sıcaklığını ölçüp size net saat veriyoruz.
Ektiğiniz filizlerde çekme testi yapılıyor mu?
Test, işi veren mühendisin ya da yapı denetimin talebine göre yapılıyor. İstanbul'daki güçlendirme işlerinde numune üzerinden çekme testi sık isteniyor; bu durumda kür süresi dolduktan sonra, belirlenen sayıda filizde test yapılması için sahayı hazırlıyor ve testin yapılacağı noktaları önceden işaretliyoruz.
Kadıköy'de sokağa araç giremiyor, ekipmanı nasıl getiriyorsunuz?
Sehpalı karot makinesi, su tankı, kimyasal ve tabanca el arabasıyla taşınabiliyor. Dar sokaklarda aracı en yakın park noktasına bırakıp ekipmanı elle taşıyoruz; asansörsüz binada bu süre işin bir parçası olarak plana giriyor. Sizden istediğimiz tek şey, taşıma güzergâhının ve varsa kapıcı/yönetici izninin önceden ayarlanmış olması.
Karot ve filiz işini aynı ziyarette hallederiz, değil mi?
Genellikle evet. İsmak Karot ekibi 52-600 mm aralığında karot delme, duvar testeresi, zemin testeresi ve halatlı kesme ekipmanıyla çıkıyor. Aynı katta hem tesisat deliği hem filiz varsa bunları tek programda birleştirmek hem sürenizi hem maliyetinizi düşürüyor. Talebi baştan bildirirseniz araca doğru ekipmanı yüklüyoruz.
