İstanbul'da beton kırma işinin yarısı kırmanın kendisi, diğer yarısı binaya nasıl girdiğiniz. Kadıköy'de asansörsüz bir apartmanın üçüncü katında mutfak duvarı kaldırmakla, Ümraniye'de üretimi durmayan bir tesiste makine kaidesi sökmek arasında ekipman, izin ve vardiya açısından hiçbir benzerlik yok. Bu sayfada İstanbul'a çıktığımızda işi nasıl planladığımızı ve fiyatın hangi kalemlerden oluştuğunu anlatıyoruz.
İstanbul'da iş kırıcıyla değil, keşifle başlıyor
Telefonda "bir duvar var, kaldırılacak" cümlesi bize hiçbir şey söylemiyor. İlk sorduğumuz şeyler şunlar: duvarın kalınlığı ne, iki yüzü sıvalı mı, binanın yapım yılı ne, projesi elinizde var mı, kaçıncı kat, asansör var mı ve asansör kabininin kapı genişliği ne kadar. Bu soruların cevabı İstanbul'da ilçeden ilçeye, hatta aynı sokakta iki bina arasında değişiyor.
Sıva açılmadan duvarın ne olduğu anlaşılmıyor. Göztepe ya da Erenköy'deki eski bir apartmanda tuğla sandığımız duvarın altından betonarme çıkabiliyor; Başakşehir'deki bir konutta "alçıpan gibi duruyor" denen bölme, tünel kalıp perdesinin ta kendisi olabiliyor. Bu yüzden işe başlamadan önce Ferroscan donatı tarayıcıyla yüzeyi tarıyoruz. Tarama donatı çapını, aralığını ve pas payını gösteriyor. İki yüzeyde de düzenli donatı ağı çıkıyorsa o duvar bölme değil taşıyıcıdır, konuşmanın yönü değişir.
Fotoğraf ve video üzerinden ön değerlendirme yapıyoruz, kaba bir süre tahmini veriyoruz. Ama bağlayıcı fiyat için yerinde ölçüm gerekiyor; 330 kilometre yoldan sonra sahada sürprizle karşılaşmak kimsenin işine yaramıyor.
Eskişehir'den İstanbul'a 330 km: ekip ve ekipman nasıl geliyor
Açık konuşalım: İsmak Karot'un İstanbul'da bir adresi yok. Eskişehir Odunpazarı'ndaki merkezimizden İstanbul'a yaklaşık 330 kilometre yol yapıyoruz. Bunu gizlemiyor, avantaja da çevirmiyoruz; sadece buna göre planlıyoruz.
Planlı işlerde ekip Eskişehir'den sabah erken çıkıyor, kuşluk vakti sahada oluyor. Anadolu yakasında -Kartal, Maltepe, Ataşehir, Ümraniye- yol daha öngörülebilir. Avrupa yakasına, özellikle Esenyurt ve Beylikdüzü'ne çıkacaksak köprü geçişini ve şehir içi trafiği hesaba katıp çıkış saatini öne alıyoruz. Birkaç güne yayılan yıkımlarda ekip sahada konaklıyor, her gün gidip gelmiyoruz; bu hem işin ritmini bozmuyor hem fiyatı şişirmiyor.
Ekipmanı tek seferde ve eksiksiz getirmek zorundayız; yanlış uç ya da unutulan bir adaptör için 330 kilometre geri dönülmüyor. Kamyonete Hilti DD serisi karot makinelerini, duvar testeresini, zemin testeresini, halatlı kesme takımını, hidrolik güç ünitesini, jeneratörü, su tankını ve ıslak vakumu birlikte yüklüyoruz.
İstanbul'un ayrı bir kalemi de park sorunu. Kadıköy'de Bahariye ve Moda çevresinde, Sarıyer'in dar yamaç sokaklarında, Bağcılar ve Esenyurt'un iç mahallelerinde aracı bina önüne yanaştırmak mümkün olmuyor; ekipmanı belirli bir mesafe elden taşıyoruz. Site ve plazalarda ise önceden otopark ve yük asansörü rezervasyonu istiyoruz; bu tek başına yarım günü kurtaran bir ayrıntı.
Taşıyıcı elemana onaysız dokunmuyoruz
Bu bizim tartışmaya açmadığımız tek maddemiz. Kolon, kiriş ve taşıyıcı betonarme perde üzerinde, statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan kesme veya kırma işlemi yapmıyoruz. Müşteri ısrar ederse işi almıyoruz, başka firma önermiyoruz.
İstanbul'da bu kural başka şehirlere göre çok daha sık devreye giriyor, çünkü şehrin büyük bir bölümü tünel kalıp sistemle üretilmiş konutlardan oluşuyor. Başakşehir, Bahçeşehir, Ataşehir'in toplu konut adaları, Kartal ve Maltepe'nin yeni blokları bu sisteme örnek. Tünel kalıpta iç duvarların çok büyük kısmı bölme değil, betonarme perdedir. "Salonla mutfak arasındaki şu duvarı kaldıralım" isteğinin cevabı bu binalarda çoğunlukla hayır oluyor. Tarama ve daire planı bunu ilk saatte gösteriyor.
Bağcılar, Esenyurt ve Kartal'ın eski mahallelerinde riskli yapı süreci yürüyen binalarda çalışırken de aynı şey geçerli. Güçlendirme ya da tadilat projesi varsa mühendisin çizdiği hat neresiyse tam oradan kesiyoruz, kendi kafamıza göre kesit büyütmüyoruz. Projesiz binalarda önce taşıyıcı sistemin rölevesini istiyoruz; gecikme gibi görünüyor ama üst katta oturan bir ailenin olduğu binada alternatifi yok.
Kırıcı mı, kesip indirme mi? İstanbul'da yöntemi çoğu zaman komşular belirliyor
Hidrolik kırıcı hızlıdır, ama titreşim ve gürültü üretir. Boşaltılmış bir blokta, çevresinde oturan kimse yokken kırıcıyla ilerlemek hem daha kısa sürer hem daha ucuza gelir. Buna karşılık kentsel dönüşüm sürecindeki bir blokta üst katta hâlâ oturan bir daire varsa, ya da Kadıköy'de bitişik nizam bir apartmanda çalışıyorsak kırıcı ilk tercihimiz olmuyor.
Bu durumlarda kesip indirme yöntemine geçiyoruz. Duvar testeresiyle elemanı önceden hesaplanmış parçalara bölüyoruz, kesim sırasında ıslak kesim yapıp tozu kaynağında bastırıyoruz, parçaları düşürmeden askıya alıp kontrollü şekilde indiriyoruz. Parça boyutunu merdiven genişliği, asansör kabini ve kapı ölçüsüne göre belirliyoruz; sahaya inen parçanın binadan çıkamaması klasik bir hatadır ve bir günü yakar.
Kalın kesitler, otopark rampası altındaki bloklar ve Dudullu ile Tuzla tarafındaki tesislerde karşımıza çıkan ağır makine kaideleri için halatlı kesme kullanıyoruz; testerenin bıçak derinliğinin yetmediği yerde tek çözüm bu. Döşemede yeni merdiven, asansör ya da tesisat boşluğu açılacaksa zemin testeresiyle sınır hatlarını kesiyoruz. 52 ile 600 milimetre arasındaki karot çaplarıyla da tesisat geçişleri, havalandırma delikleri, ankraj yuvaları ve numune alımı yapıyoruz.
Çalışma penceresi İstanbul'da yöntem kadar belirleyici. Ataşehir ve Ümraniye'deki plaza katlarında iş mesai bittikten sonra ya da hafta sonu yapılıyor; gece çalışma izni, yük asansörü tahsisi ve giriş kartı önceden çıkarılmalı. AVM içindeki mağazalarda kepenk kapandıktan sonraki dar aralıkta çalışıp sabah açılışa temiz teslim etmek zorundayız. Buralarda sıfır kir toleransı var: zemini branda ve köpükle koruyoruz, alanı polietilen bariyerle kapatıyoruz, ıslak vakumu kesim boyunca açık tutuyoruz, çıkarken alanı süpürmüyor siliyoruz.
İlçe ilçe: İstanbul'da karşımıza ne çıkıyor
- Kadıköy, Göztepe, Erenköy: 1970-1980 arası kirişli karkas apartmanlar, tuğla dolgu duvar, dar merdiven kovası, çoğunda asansör yok. Beton dayanımı düşük olabildiği için karotta agrega dağılıyor, ilerleme yavaşlıyor.
- Ataşehir, Ümraniye: Plaza katları, ofis dönüşümleri, rezidans daireleri. İş gece ya da hafta sonu; yük asansörü rezervasyonu ve kat görevlisi eşliği şart.
- Dudullu ve İkitelli sanayi bölgeleri: Fabrika zemininde makine kaidesi sökümü, yeni hat için döşeme delme, kanal açma. Üretim durmuyor; forklift trafiğine göre alanı bölerek çalışıyoruz.
- Maltepe, Kartal: Sahil bandında yeni bloklar, arkada dönüşüm bekleyen eski stok. Otopark rampaları, sığınak ve depo duvarları, geçiş genişletmeleri.
- Bağcılar, Esenyurt: Yoğun dönüşüm ve 1999 öncesi yapı stoğu. Sokaklar dar, kamyon giremiyor; molozu ana caddedeki araca aktarmak gerekiyor.
- Beylikdüzü: Sanayi siteleri ve depolar. Yükleme rampası düzenlemesi, kapı genişletme, zemin kesme.
- Sarıyer: Eğimli parseller, müstakil yapılar, istinat duvarları. Araç yapıya yaklaşamıyor; uzun hortum, uzatma kablosu ve elden taşıma planlıyoruz.
- Başakşehir ve çevresi: Tünel kalıp konut stoğu. İlk iş duvarın taşıyıcı olup olmadığını netleştirmek; taramadan önce söz vermiyoruz.
Su, elektrik ve moloz: işi asıl yavaşlatan üç kalem
Islak kesim tozu bastırır ama su yönetimi ister. Plaza katında en yakın su alma noktası bazen iki kapı ötede; hortum mesafesini ve dönüş suyunun nereye gideceğini çözmeden makineyi çalıştırmıyoruz. Kesim suyunun alt kata sızması, oturulan bloklarda en sık karşılaştığımız şikâyet. Kesim hattı çevresine emici bariyer çekip ıslak vakumla suyu anında topluyoruz.
Elektrik tarafında mevcut hattın kapasitesine bakıyoruz. Kadıköy'ün eski apartmanlarında sigorta büyük makineyi kaldırmıyor; Dudullu ve İkitelli'deki tesislerde trifaze hat genelde hazır. Hat yetersizse jeneratörle çalışıyoruz, jeneratörü kapalı hacme değil dışarıya koyup kabloyu içeri çekiyoruz.
Moloz kısmı İstanbul'da başlı başına bir iş. İnşaat ve yıkım atığının izinli araçla taşınıp belediyenin belirlediği döküm sahasına götürülmesi gerekiyor; molozu kaldırıma bırakıp gitmek diye bir seçenek yok. Bina içinde aşağı indirme ayrı bir kalem: yük asansörüne izin veriliyorsa big-bag ile indiriyoruz, izin yoksa merdivenden elle taşınıyor ve süre uzuyor. Teklifte molozun binadan çıkıp döküm sahasına ulaşmasının dahil olup olmadığını açıkça yazıyoruz.
Fiyat nasıl belirleniyor?
Bu sayfada tutar yazmıyoruz, telefonda da havadan rakam söylemiyoruz. İstanbul'da aynı ölçüdeki iki duvarın fiyatı, sırf biri zemin katta diğeri asansörsüz beşinci katta diye ayrışıyor. Teklifi şu kalemler belirliyor:
- Kesit ve derinlik: Elemanın kalınlığı, karotta delik çapı ve derinliği.
- Miktar: Kesilecek metretül, kırılacak alan, delik adedi. Adet arttıkça birim maliyet düşer.
- Donatı yoğunluğu: Taramada çıkan donatı sıklığı elmas segment tüketimini ve süreyi belirler.
- Yöntem: Kırıcı, duvar testeresi, zemin testeresi ya da halatlı kesme. Titreşimsiz kesip indirme kırıcıdan uzun sürer.
- Kat ve erişim: Kaçıncı kat, yük asansörü, merdiven genişliği, aracın binaya yanaşabilmesi.
- Çalışma penceresi: Normal mesai mi, gece vardiyası mı, AVM kapanışı sonrası dar aralık mı.
- Su ve elektrik: Sahada hazır hat var mı, jeneratör ve su tankı gerekiyor mu.
- Moloz: Binadan çıkarma yöntemi, ara taşıma, döküm sahasına nakliye.
- Koruma ve temizlik: Mağaza, ofis ve oturulan dairelerde bariyer ve teslim öncesi temizlik.
- Mesafe ve süre: Eskişehir'den 330 kilometrelik ulaşım, aynı gün dönüş mü konaklama mı.
Verdiğimiz fiyatlar KDV hariçtir ve teklifte hangi kalemin dahil, hangisinin hariç olduğu yazılı olarak belirtilir. Keşif ve ölçüm için ayrıca ücret talep etmiyoruz.
Sık Sorulan Sorular
İstanbul'a aynı gün gelebiliyor musunuz?
Planlı işlerde evet; program müsaitse İsmak Karot ekibi Eskişehir Odunpazarı'ndan sabah çıkıp gün içinde sahada olabiliyor. Ancak 330 kilometre yol ve İstanbul içi trafik gerçeği var. "Bugün öğlen ara, akşam gel" tarzı işlerde net söz vermiyoruz. Birkaç güne yayılan yıkımlarda ekip sahada konaklıyor.
Ataşehir'deki plazada gündüz çalışmak yasak, gece mümkün mü?
Mümkün, plaza işlerinin çoğunu zaten gece ya da hafta sonu yapıyoruz. Bina yönetiminden gece çalışma izni, giriş kartı ve yük asansörü tahsisinin önceden alınması gerekiyor. Gece vardiyası teklifte ayrı bir kalem olarak görünür, çünkü ekip o gün başka iş almaz.
Salon ile mutfak arasındaki duvarı kaldırabilir misiniz?
Duvarın ne olduğuna bağlı. Tuğla ya da gazbeton bölme duvarsa sorun yok. Fakat Başakşehir, Bahçeşehir, Ataşehir ve Kartal'daki tünel kalıp binalarda bu duvarlar genellikle betonarme perdedir ve taşıyıcıdır. Ferroscan taramasıyla netleştiriyoruz; taşıyıcı çıkarsa statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan kesmiyoruz.
Üst katta komşu oturuyor, gürültü ve titreşim ne kadar olur?
Kırıcı kullanırsak fark edilir düzeyde olur; bu yüzden oturulan bloklarda kesip indirme yöntemine geçiyoruz. Duvar testeresi ve halatlı kesme darbe üretmediği için titreşim çok daha düşük kalıyor. Komşulara çalışma saatlerini önceden bildirmenizi öneriyoruz.
Molozu siz mi kaldırıyorsunuz?
İsteğe bağlı. Sadece kırma ve kesme işini yapıp molozu sahada bırakabiliriz, ya da binadan çıkarıp izinli araçla döküm sahasına götürebiliriz. İkincisi ayrı bir kalem ve mutlaka teklifte yazılı olarak belirtilir. Esenyurt ve Bağcılar gibi dar sokaklı yerlerde ara taşıma gerektiği için bu kalem büyür.
Kadıköy'de bina asansörsüz, ekipmanı nasıl çıkarıyorsunuz?
Makineleri parçalayıp merdivenden elle çıkarıyoruz; hidrolik güç ünitesi ve su tankı gibi ağır parçalar için ek personel planlıyoruz. Bu nedenle keşifte merdiven genişliğini, sahanlık dönüşünü ve kapı ölçülerini not ediyoruz. Aynı hesabı çıkışta moloz için tersten yapıyoruz.
İstanbul'daki işinizin ölçüsünü, katını ve çalışma saatini konuşup gerçekçi bir plan çıkaralım: 0530 030 50 26. İsmak Karot yirmi yılı aşkın saha tecrübesi boyunca taşıyıcı eleman kuralını esnetmedi, İstanbul'da da esnetmiyor. Keşif için ücret istemiyoruz; teklifi kalem kalem yazılı veriyoruz.
