Kütahya beton kesme işinde sorulan ilk üç soru
Sahaya çıktığımızda betonu kesmeye değil, ölçmeye başlarız. Kütahya beton kesme taleplerinde yöntemi belirleyen üç şey vardır: kesitin kalınlığı, elemana kaç yüzden ulaşabildiğimiz ve kesilen parçanın nereye ineceği. Bu üçü netleşmeden hangi makinenin geleceğine karar vermek, sahada yarım kalmış bir kesim hattı ve indirilemeyen bir blokla sonuçlanır. Yirmi yılda öğrendiğimiz en pahalı ders bu oldu.
Kütahya'nın iş profili bu kararı ayrıca zorlaştırıyor. Bir tarafta merkezdeki konut stoğu var; 15-25 cm arası perde ve döşeme kalınlıkları, kapı boşluğu, asansör kuyusu, ıslak hacim şaftı gibi ölçülü işler. Diğer tarafta seramik-porselen tesisleri, Seyitömer ve Tunçbilek çevresindeki termik santral yapıları, Tavşanlı, Simav ve Gediz hattındaki maden ve fabrika binaları var; buralarda 40 cm ile 1 metre arasında değişen makine kaideleri, fırın temelleri, silo altları ve kalın perdelerle uğraşıyoruz. Pratikte aynı şehirde iki ayrı meslek yapıyoruz.
Elimizdeki üç ana yöntem şu: düşey yüzeylerde duvar kesme (wall saw), yatay düzlemlerde zemin ve döşeme kesme (floor saw), kalın ya da erişimi kısıtlı kesitlerde halatlı kesim (wire saw). Ekipman parkımız Hilti ve Husqvarna; tamamı elmas soketli ve su soğutmalı çalışır, yani kırıcı darbesi yoktur ve yapıya titreşim binmez. Bazı işlerde kesim yerine ardışık karot delme dizisiyle boşluk almak daha hızlı ve daha az risklidir; bunu da keşifte açıkça söyleriz.
Duvar kesme (wall saw): disk çapı kadar derinlik alırsınız
Duvar testeresi, kesilecek yüzeye dübellenen bir ray üzerinde ilerleyen hidrolik veya elektrikli bir sistemdir. Ray sayesinde hat milimetrik düzlükte gider; serbest elle yapılan kesimlerdeki dalgalanma, kaçık köşe ve fazladan kesim olmaz. Kütahya merkezde en sık aldığımız talep bu gruptan: mevcut betonarme perdede yeni kapı boşluğu, pencere kotunun genişletilmesi, dükkân cephesinde vitrin ağzı, asansör kuyusuna kat kapısı.
Bu yöntemin matematiği basittir ve keşifte mutlaka yapılır: tek yönden alınan derinlik, disk çapının yaklaşık üçte biridir. 600 mm disk ile yaklaşık 20 cm, 800 mm disk ile 27-28 cm, 1000 mm disk ile 33-35 cm ilerlersiniz. Elemanın iki yüzüne de ulaşabiliyorsanız bu rakamlar ikiye katlanır. Erişim tek yüzden ise ve kesit derinse yöntem baştan halatlı kesime döner. Bu hesabı sahada değil, teklif aşamasında yaparız.
Kapı ve pencere boşluğu işlerinde asıl mesele kesim değil, kesilen parçanın kontrollü alınmasıdır. 20 cm kalınlığında 90x210 cm ölçüsündeki bir perde parçası bir tonun üzerinde gelir. Bu yüzden parçayı tek blok bırakmaz, taşınabilir dilimlere böler, gerekiyorsa askıya alarak indiririz. Duvar açma ve kapı boşluğu uygulamalarında lento, gerekiyorsa çelik çerçeve detayı kesimden önce netleştirilir; ilk disk betona girmeden önce parçanın nasıl ineceği bellidir.
Zemin ve döşeme kesme (floor saw): fabrika sahasının işi
Zemin testeresi, operatörün ittiği araba tipi bir makinedir ve yatay düzlemde çalışır. Kütahya'da bu grubun ana müşterisi sanayi: seramik ve porselen tesislerinde hat değişikliği sonrası yeni kanal açımı, presin altına kaide boşluğu, kurutma fırını çevresinde tesisat şaftı, saha betonunda genleşme derzi. Bir de klasik yapı işleri var; otopark döşemesinde asansör boşluğu, merdiven boşluğu, ilave şaft.
Uygulamada gözettiğimiz teknik başlıklar şunlardır:
- Kesim derinliği: 450-600 mm disk ile tek geçişte 15-20 cm alınır; daha derin kesitlerde kademeli iniş yapılır, her kademe 5-7 cm ilerler.
- Beton sınıfı: Saha betonundaki C25/C30 ile endüstriyel zemindeki C35 ve üzeri aynı segmenti kaldırmaz; yanlış soket seçimi diski cilalar ve ilerleme tamamen durur.
- Köşe dönüşü: Yuvarlak disk köşede alttan tam kesmez; köşeler 82 mm veya 102 mm karotla boşaltılır ya da alt yüzden tamamlanır.
- Zemin altı sürprizleri: Basınçlı hava hattı, ısıtma borusu, ankastre elektrik kanalı. Hat kesilmeden önce taranır, tesis bakım ekibinin planıyla karşılaştırılır.
- Parça indirme: Alt katta boşluk varsa kesilen plaka aşağı düşer; askı, destek ve alt kat emniyeti kesimden önce kurulur.
Seramik fabrikalarında ek bir hassasiyet daha var: kesim tozu ve çamurlu su, üretim hattındaki hammadde ve sırlı yüzeyler için doğrudan kalite riskidir. Bu yüzden hat çevresinde bariyer kurar, suyu eş zamanlı vakumla toplar, işi tamamladığımız alanı temiz teslim ederiz.
Halatlı kesim (wire saw): kalın kesit ve sıkışık alan
Halatlı kesim, üzerine elmas boncuklar dizilmiş çelik halatın makaralar üzerinden döndürülerek kesiti yarmasıdır. Disk çapı sınırı olmadığı için kesit kalınlığında pratik bir üst sınır yoktur. Kütahya'da bu yöntemi en çok termik santral ve maden tesislerinde kullanıyoruz: eskiyen makine kaideleri, kalın radye parçaları, konveyör altı temeller, büyük kesitli kolon ve kiriş sökümleri. 1 metreyi aşan bloklarda başka bir seçenek de yok zaten.
Halatın ikinci üstünlüğü erişim serbestliğidir. Elemanın iki tarafından karot delikleri açılır, halat bu deliklerden geçirilip çevrim kapatılır ve makine kesitten metrelerce uzakta durabilir. Fabrika içinde makineler arasına disk sığmayan yerlerde, dar galerilerde, tavan altında çoğu zaman tek uygulanabilir yöntem budur. Detaylarını halatlı beton kesme sayfamızda anlattık.
Bu yöntemin bedeli hazırlıktır: geçiş deliklerinin açılması, makara konumlandırma, halat gerginliğinin ayarı ve blok indirme planı çoğu zaman kesimin kendisinden uzun sürer. Karşılığında kesim yüzeyi pürüzsüz kalır, titreşim neredeyse sıfırdır, gürültü disk kesimine göre belirgin biçimde düşüktür. Çalışan bir tesiste yapının kalan kısmına yük bindirmeden ayırma yapmanız gerekiyorsa yöntem budur.
Su soğutma, toz kontrolü ve komşu mahal çalışırken kesim
Elmas kesim ısı üretir. Su hem segmenti soğutur hem de çamuru dışarı taşıyarak kesiği açık tutar; kuru kesime kıyasla disk ömrü katbekat uzar. Ama asıl kazanç toz tarafındadır. Beton tozundaki kristal silis solunum için ciddi bir risktir ve su ile kesimde havaya kalkan toz pratikte ortadan kalkar. Sessiz ve temiz beton kesme yaklaşımımızın merkezinde bu yüzden su soğutma vardır.
Suyun kendisi de yönetilmesi gereken bir çıktıdır. Faal bir üretim tesisinde, hastanede, okulda ya da alt katı dolu bir konutta çalışırken kesim hattı boyunca bariyer kurar, çamurlu suyu vakumlu makinelerle anında toplarız. Alt kat tavanına sızma riskine karşı delik ve kesim ağızları önceden sızdırmaz macunla çerçevelenir. Komşu mahal çalışıyorken uyguladığımız disiplin şudur:
- Bariyer ve örtü: Çalışma alanı naylon perdeyle ayrılır, geçiş güzergâhı ve makineler korunur.
- Vakumlu su toplama: Kesim ilerledikçe eş zamanlı emiş yapılır, zeminde birikinti bırakılmaz.
- Saat planlaması: Vardiyalı tesislerde hat duruşuna, okul ve ofiste mesai dışına program yapılır.
- Titreşimsiz çalışma: Kırıcı yerine kesim; yan mahalde sıva çatlağı, raf devrilmesi ve hassas cihaz hatası riski minimuma iner.
- Temiz teslim: Moloz tahliyesi ve alan temizliği işin parçasıdır, sonradan çıkan bir kalem değildir.
Taşıyıcı elemanda kesim: Ferroscan taraması ve statik onay
Bir elemanın taşıyıcı olup olmadığına gözle karar verilmez. Kolon, perde, kiriş ve döşemede yapılan her kesim yapının yük aktarım şemasını değiştirir. Kuralımız nettir: taşıyıcı elemanda kesim, projeyi inceleyen bir inşaat mühendisinin yazılı onayı olmadan yapılmaz. Onayda boşluğun konumu, ölçüsü ve gerekiyorsa çelik guse ya da çerçeveyle takviye detayı yer alır. Bu detay yoksa işi almayız; bu bizim en tavizsiz olduğumuz başlıktır.
Kesim hattı boyunca Ferroscan ile donatı taraması yaparız. Tarama donatının konumunu, çapını ve pas payını verir; ana donatının kesilmesi gereken bir yer çıkarsa ya hat kaydırılır ya da mühendisle takviye detayı konuşulur. Ön germe kablosu bulunan döşemelerde tarama tartışmasız zorunludur, çünkü kesilen bir kablonun geri dönüşü yoktur. Fabrika yapılarında ayrıca eski tadilatların bıraktığı gömülü ankraj ve plaka sürprizleriyle karşılaşırız; tarama bunları da görür.
Bazı işlerde doğru cevap kesim değildir. Kesit tamamen kaldırılacaksa kontrollü kırım ile birlikte planlanan bir program daha ekonomik olur; kesim yalnızca sınır hattını temiz bırakmak için kullanılır. Kütahya'nın seramik ve maden tesislerinde karşılaştığımız tipik saha koşullarını ve donatı tarama örneklerini bu blog yazımızda ayrıntılandırdık.
Kütahya'da keşiften teslime iş akışı
Merkezimiz Eskişehir Odunpazarı'nda; Kütahya yaklaşık 170 km mesafede ve ekibimiz düzenli olarak bu hatta çalışıyor. Merkez, Tavşanlı, Simav, Gediz ve Emet yönündeki tesislere randevulu program yapıyor, üretim duruşu olan işlerde hafta sonu ve gece vardiyasına giriyoruz. Fabrika bakım-onarım işlerinde en kritik kalem süredir; hattın ne zaman devreye alınacağını bilerek plan yaparız.
Akış şöyle işler: ücretsiz keşifte kesit ölçülür, donatı taranır, erişim ve parça indirme planı çıkarılır, yöntem belirlenir. Ardından kalem kalem yazılı teklif verilir; metraj, yöntem, süre ve moloz tahliyesi ayrı ayrı görünür, telefonda tahmini rakam vermeyiz. Uygulama sigortalı ekiple yapılır, alan temiz teslim edilir. Aynı standartla çalışan komşu il ekibimiz için Eskişehir beton kesme sayfamıza da bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kütahya'da beton kesme fiyatı neye göre belirlenir?
Fiyatı belirleyen kalemler kesit kalınlığı, toplam kesim metrajı, beton sınıfı, donatı yoğunluğu, seçilen yöntem (duvar, zemin veya halatlı kesim), erişim zorluğu, çalışma saati ve moloz tahliyesidir. Aynı metraj 15 cm perdede başka, 60 cm makine kaidesinde bambaşka bir işçiliktir. Bu yüzden telefonda rakam vermiyoruz; ücretsiz keşif sonrası kalem kalem yazılı teklif çıkarıyoruz.
Duvar kesme ile halatlı kesim arasında nasıl seçim yapılır?
Belirleyici olan kesit kalınlığı ve erişimdir. Elemanın iki yüzüne de ulaşılabiliyorsa ve kalınlık kabaca 60-70 cm'in altındaysa duvar testeresi daha hızlı ve ekonomiktir. Kalınlık bunun üzerindeyse, erişim tek yüzden ise veya makinenin sığmayacağı dar bir alandaysa halatlı kesim tercih edilir. Karar keşifte ölçümle verilir, tahminle değil.
Fabrikada üretim devam ederken kesim yapılabilir mi?
Çoğu durumda evet. Su soğutmalı elmas kesim titreşimsiz çalışır, kırıcıdaki gibi darbe üretmez; bu nedenle yan hattaki hassas ekipman ve raflar için risk minimumdur. Toz su ile bastırılır, çamurlu su vakumla toplanır, çalışma alanı bariyerle ayrılır. Yine de sırlama, kurutma gibi tozdan doğrudan etkilenen bölümlerin komşuluğunda çalışırken hat duruşuna denk gelen bir program öneriyoruz.
Taşıyıcı duvarda kapı boşluğu açtırabilir miyim?
Açılabilir, ancak projeyi inceleyen bir inşaat mühendisinin yazılı onayı ve takviye detayı şarttır. Onaysız kesim yapmıyoruz. Detayda genellikle boşluk üstüne lento veya çelik çerçeve, kenarlarda kimyasal ankrajlı takviye yer alır. Kesimden önce hat Ferroscan ile taranır; ana donatıya denk gelen konumlarda boşluk kaydırılır ya da detay revize edilir.
Kesim derinliği tek geçişte ne kadar olur?
Duvar testeresinde tek yönden alınan derinlik disk çapının yaklaşık üçte biridir; 600 mm diskle 20 cm, 1000 mm diskle 33-35 cm civarındadır ve iki yüzden erişimde bu değer ikiye katlanır. Zemin testeresinde 450-600 mm diskle tek geçişte 15-20 cm alınır, daha derin kesitlerde 5-7 cm'lik kademelerle inilir. Halatlı kesimde ise kalınlık sınırı pratikte yoktur.
Kesimden sonra boşluğun kenarları nasıl bitirilir?
Elmas kesim yüzeyi düz ve pürüzsüz bırakır; kırıcıdaki gibi dişli, kırıklı kenar oluşmaz. Çoğu işte kenar doğrudan doğrama veya kaplama alacak kalitededir, gerekiyorsa tamir harcıyla düzeltilir. Yeni beton dökülen tamamlamalarda standart kürlenme süresi beklenir; taşıyıcı bir takviyede bu süre ve yükleme izni mühendis detayına göre belirlenir.
Keşif ücretsizdir. Kesilecek elemanın fotoğrafını ve yaklaşık ölçülerini paylaşmanız ilk değerlendirmeyi hızlandırır; ardından ekibimiz yerinde ölçüm yapar, donatı taramasını tamamlar ve yazılı teklifinizi çıkarır. Kütahya merkez, Tavşanlı, Simav, Gediz ve Emet'teki projeleriniz için 0530 030 50 26 numaralı telefondan bize ulaşabilir, uygun gün için randevu alabilirsiniz.
