Filiz Ekme Tam Olarak Nedir, Konya'da Nerede Devreye Girer
Filiz ekme, sertleşmiş betona sonradan donatı yerleştirme işidir. Yeni dökülecek bir perdenin, kolonun, kirişin ya da döşemenin mevcut yapıya bağlanması gerektiğinde betona belirli çapta delik açılır, delik kurallarına göre temizlenir, içine kimyasal ekim harcı enjekte edilir ve nervürlü donatı bu deliğe gömülür. Kür süresi dolduğunda donatı, sanki ilk dökümde bırakılmış gibi çalışır; yükü aderansla betona aktarır. Konya filiz ekme taleplerinin bize geliş sebebi neredeyse hep aynı üç başlıkta toplanır: ilave kat çıkılan bir yapı, güçlendirme projesi bulunan bir kamu binası veya okul, ve sanayi tesislerinde yeni makine temeli ya da perde ilavesi.
Konya, Anadolu'nun en geniş sanayi tabanına sahip şehirlerinden biri. Makine ve otomotiv yan sanayinin yoğunlaştığı organize sanayi bölgelerinde hat büyütmesi hiç durmuyor; tarım-gıda tarafında soğuk hava depoları, yem fabrikaları, silo ve platform temelleri var. Bu yapıların hemen hepsi bir noktada mevcut betona ekleme yapmayı gerektiriyor. Selçuklu ve Karatay'daki görece yeni yapı stokunda beton sınıfı çoğunlukla C30 ve üzeri, agrega sert, vibrasyon iyi. Ekim dayanımı açısından bu iyi haber; ama delme süresi uzar, uç seçimi ve soğutma disiplini kritik hale gelir. Meram'ın eski dokusunda ise C16-C20 aralığında, yer yer boşluklu, agregası yuvarlak beton görüyoruz. Orada ekim boyu ve harç tipi bambaşka hesaplanır; aynı çap donatı için gömülme derinliği belirgin şekilde artar.
Çumra ve Ereğli hattındaki tarımsal tesislerde ise çoğunlukla saha betonları ve düşük yükseklikli prefabrik yapılarla karşılaşıyoruz. Buralarda filiz ekimi genelde yeni bir istinat perdesi, yükleme rampası veya kanal duvarı bağlantısı için isteniyor. Aynı ilde Konya karot işleriyle birlikte yürüttüğümüz projelerde, delme ve ekim ekiplerini tek programda toplayıp iş süresini ciddi biçimde kısaltıyoruz.
Filiz Ekme Uygulaması Sahada Adım Adım Nasıl Yürür
Filiz ekiminde işin kalitesini belirleyen şey donatının kendisi değil, deliğin hazırlanma biçimidir. Sahada gördüğümüz başarısız ekimlerin büyük çoğunluğu yanlış harçtan değil, temizlenmemiş delikten kaynaklanır. Delik cidarında kalan ince beton tozu, harç ile beton arasında ayırıcı bir film oluşturur ve çekme deneyinde donatı beklenenin çok altında bir yükte sıyrılır.
- Donatı taraması: Uygulama öncesi Ferroscan ile mevcut donatı, etriye aralığı ve paspayı taranır. Kolon-kiriş birleşimlerinde mevcut donatıyı kesmek, güçlendirme yapayım derken kesit zayıflatmak demektir.
- Delik delme: Filiz çapına göre delik çapı seçilir. Kural olarak delik çapı, donatı çapının 4-8 mm üzerindedir. Derin ve büyük çaplı ekimlerde ya da su altı kesitlerde elmas uçlu karot delme yöntemine geçilir.
- Temizlik (3-3-3 disiplini): Üç kez basınçlı hava, üç kez tel fırça, tekrar üç kez basınçlı hava. Bu adım atlanırsa hiçbir harcın katalog değeri geçerli olmaz.
- Enjeksiyon: Harç, karıştırıcı uçlu tabanca ile deliğin dibinden başlanarak boşluk bırakmadan doldurulur. Delik hacminin yaklaşık üçte ikisi doldurulur ki donatı girerken harç ağza kadar taşsın.
- Yerleştirme: Donatı hafifçe çevrilerek itilir; bu hareket harcın nervürler arasına tam oturmasını sağlar. Yerleştirmeden sonra jel süresi dolana dek donatıya dokunulmaz.
- Kür ve kontrol: Ortam sıcaklığına göre kürlenme beklenir, ardından örnekleme usulüyle çekme testi yapılır.
Bizim ekiplerimizde her ekim noktası işaretlenir ve uygulama sırası tutanağa geçer. İşveren isterse çekme deneyi raporu ile birlikte teslim ederiz; güçlendirme projelerinde kontrol mühendisi bunu zaten talep eder.
Çap, Delik Ölçüsü ve Ekim Derinliği: Sayılarla Konuşalım
Ekim derinliği rastgele seçilmez. Donatının akma dayanımına ulaşabilmesi için gereken gömülme boyu, TS 500'deki kenetlenme boyu mantığına ve kullanılan kimyasalın onay belgesindeki değerlere göre belirlenir. Aşağıdaki aralıklar C25/C30 sınıfı sağlam betonda, çekme yönünde çalışan tipik uygulamalar için sahada en çok kullandığımız ölçülerdir. Nihai değer her zaman projeden gelir.
- Ø10 donatı: 14 mm delik, yaklaşık 90-125 mm ekim boyu
- Ø12 donatı: 16 mm delik, yaklaşık 110-150 mm ekim boyu
- Ø14 donatı: 18 mm delik, yaklaşık 130-175 mm ekim boyu
- Ø16 donatı: 20 mm delik, yaklaşık 145-200 mm ekim boyu
- Ø20 donatı: 25 mm delik, yaklaşık 180-250 mm ekim boyu
- Ø25 donatı: 32 mm delik, yaklaşık 225-315 mm ekim boyu
Beton sınıfı düştükçe bu boylar uzar. C16 bir betonda Ø16 donatı için 200 mm yerine 260-280 mm gömülme boyu istenebilir. Kesit kalınlığı buna izin vermiyorsa çözüm derinliği zorlamak değil, çap küçültüp aralık sıklaştırmaktır; yani beş adet Ø16 yerine sekiz adet Ø12 ile aynı alanı karşılamak. Bu tür kararları asla sahada tek başımıza vermeyiz, projeye ve statik hesaba bağlarız.
Büyük çaplı geçişlerde ve kalın kesitlerde işin niteliği değişir. Perde altından geçen 152 mm veya 202 mm çaplı bir delik artık filiz ekimi değil, hassas beton delme işidir; 52 mm, 82 mm ve 102 mm çaplı karotlar ise ankraj öncesi test ve numune alma için kullanılır. İki işi aynı şantiyede sık sık iç içe yürütürüz.
TS 500 ve Deprem Yönetmeliği Bağlamında Filiz Ekimi
Filiz ekimi, mevcut yapıya müdahale eden bir imalattır ve bu yüzden serbest bir uygulama değildir. TS 500 betonarme yapıların hesap ve yapım kurallarını, TBDY 2018 ise mevcut binaların değerlendirilmesi ve güçlendirilmesi başlığını düzenler. Yeni eklenen bir perdenin mevcut çerçeveye aktaracağı kesme kuvvetinin ekilen donatılarla karşılanması, bu donatıların sayısı, çapı, aralığı ve gömülme boyu tamamen hesabın konusudur.
Bir yapıya ilave kat çıkılacaksa mesele daha da ciddileşir. Mevcut kolon donatısının devamı niteliğinde ekilen filizler, hem eksenel yükü hem de deprem anındaki moment aktarımını taşımak zorundadır. Burada kritik nokta bindirme boyudur: yeni donatı ile mevcut donatı arasındaki bindirme, kenetlenme boyunun altına düşürülemez. Uygulamada bu bazen 60-70 cm'lik filiz boyları anlamına gelir ve o derinlikte delme, standart bir darbeli matkabın işi değildir.
Deprem performansı hedeflenen işlerde filiz ekimi tek başına yeterli olmayabilir; kesit büyütme, mantolama veya karbon fiber uygulamasıyla birlikte kurgulanır. Yapısal güçlendirme ve CFRP mantolama işlerinde filiz ekimi çoğu zaman ilk imalat kalemi olur: manto donatısının mevcut kesite bağlanması bu ekimlerle sağlanır.
İlave Kat, Perde Ekleme ve Kolon-Kiriş Güçlendirmede Filiz Ekimi
Konya'da en sık karşılaştığımız senaryo, sanayi yapılarında mevcut betonarme çerçeveye yeni betonarme perde eklenmesi. Perdenin mevcut kirişe ve temele bağlanacağı yüzeyler önce pas payına kadar tıraşlanır, yüzey pürüzlendirilir, ardından proje aralığına göre filizler ekilir. Bu iş yüzey hazırlığı gerektirdiği için sık sık kontrollü beton kırma ile birlikte planlanır; komşu kesite zarar vermeden, titreşimi sınırlı tutarak çalışmak gerekir.
İkinci sık senaryo döşeme ilavesi. Mevcut bir depoya asma kat yapılacaksa, çevre kirişleri ve kolonları taşımak için mevcut kolonlara filiz ekilir. Burada dikkat edilecek şey, ekim noktalarının mevcut etriyelerin arasına denk getirilmesidir. Ferroscan taraması yapılmadan açılan her delik, mevcut boyuna donatıyı kesme riski taşır ve bu risk özellikle kolon uçlarında sıklaştırılmış etriye bölgesinde çok yüksektir.
Üçüncü grup, temel takviyeleri ve makine kaideleri. Yeni bir presin veya kompresörün oturacağı kaide, mevcut saha betonuna filizlerle bağlanır. Dinamik yük söz konusu olduğu için burada seçilen kimyasalın yorulma ve titreşim performansı öne çıkar; standart bir dübel harcı yeterli olmaz. Zemin tarafında ayrıca yüzey onarımı gerekiyorsa endüstriyel zemin tamiri kalemini de aynı programa alır, kaide ekimiyle birlikte tek mobilizasyonda bitiririz.
Filiz Ekme ile Kimyasal Ankraj Arasındaki Fark
Bu iki terim sahada sık karıştırılır. Kimyasal ankraj genellikle uçları dişli çubukların (saplama) betona sabitlenmesidir; amaç bir makineyi, konsolu, çelik taban plakasını bağlamaktır. Filiz ekimi ise nervürlü inşaat demirinin betona ekilmesidir ve amaç betonarme sürekliliği kurmaktır. Hesap mantıkları da farklıdır: ankrajda beton koni kırılması ve kenar mesafesi belirleyicidir, filiz ekiminde kenetlenme boyu ve aderans belirleyicidir.
Pratik sonucu şudur: aynı çapta bir dişli çubuk için 120 mm yeterliyken, aynı çapta bir nervürlü donatı için 200 mm gömülme boyu istenebilir. İkisini birbirinin yerine kullanmak, projede yazan güvenlik payını sessizce harcamak demektir. Uygulama detaylarını filiz ekme ve kimyasal dübelaj sayfamızda, saplama tarafındaki işleri ise Konya kimyasal ankraj sayfamızda ayrı ayrı anlattık.
Ekipman, Ekip ve Konya'ya Çalışma Düzenimiz
İşmak Karot, Eskişehir Odunpazarı merkezli ve 20 yılı aşkın süredir bu işi yapıyor. Konya, merkezimize yaklaşık 330 km mesafede; bu yüzden Konya filiz ekme işlerini gün planına bölüyor, keşif sırasında toplam ekim adedini ve delik derinliklerini net çıkarıyoruz. Böylece ekip sahaya bir kez gelip işi tamamlıyor, işveren ikinci mobilizasyon bedeli ödemiyor.
Ekipman parkımızda Hilti ve Husqvarna makineler var; elmas soketli uçlar, su soğutmalı sistemler ve titreşimi düşük tutan ekipmanlarla çalışıyoruz. Sulu çalışmanın mümkün olmadığı gıda tesisi ve soğuk hava deposu gibi mahallerde toz toplamalı kuru sistem kuruyoruz. Ekibimiz sigortalı, iş güvenliği eğitimli ve yüksekte çalışma gerektiren noktalarda sertifikalı. Perde açma, kanal ve boşluk işleri de çıktığında sessiz beton kesme ekibimizi aynı programa dahil ediyoruz.
Aynı hizmeti komşu illerde de veriyoruz; merkezimizdeki uygulama detaylarını Eskişehir filiz ekme sayfasında bulabilirsiniz. Konya özelinde saha örneklerini ve fotoğraflı anlatımı Konya beton filiz ekimi yazımızda paylaştık.
Sık Sorulan Sorular
Konya'da filiz ekme fiyatı neye göre belirlenir?
Fiyat; donatı çapı, ekim derinliği, toplam adet, beton sınıfı, çalışma yüksekliği ve mahalin erişilebilirliğine göre değişir. Ø12 bir filiz ile Ø25 bir filiz arasında hem delme süresi hem harç sarfiyatı kat kat farklıdır. Bu yüzden telefonda tahmini rakam vermiyoruz; ücretsiz keşif sonrası ölçüye dayalı yazılı teklif sunuyoruz.
Filiz ekiminden sonra ne kadar beklemek gerekir?
Kür süresi kullanılan kimyasala ve ortam sıcaklığına bağlıdır. Yaz koşullarında yükleme genellikle birkaç saat içinde mümkün olurken, sıcaklığın 5 derecenin altına indiği kış günlerinde bu süre belirgin şekilde uzar. Konya'nın kışı sert geçtiği için soğuk hava uygulamalarında düşük sıcaklık formülasyonlu harç kullanıp bekleme süresini üretici tablosuna göre uzatıyoruz.
Ekilen filizin sağlamlığı nasıl kontrol edilir?
Örnekleme yöntemiyle çekme deneyi yapılır. Belirlenen sayıda filize hidrolik çekme aparatı bağlanır ve projede öngörülen test yüküne kadar çekilir. Donatıda sıyrılma veya betonda koni kırılması gözlenmezse ekim kabul edilir. Talep halinde bu deneyleri yapıp raporlayabiliyoruz.
Mevcut donatıyı kesmeden delik açmak mümkün mü?
Evet, uygulama öncesi Ferroscan taraması yapıldığında mümkün. Tarama ile mevcut donatı düzeni ve derinliği belirlenir, ekim noktaları donatı aralarına kaydırılır. Kaçınılmaz şekilde donatıya denk gelinen durumlarda delik iptal edilir ve proje müellifinin onayıyla yeni nokta belirlenir; donatı kesilerek ilerlemek doğru bir yöntem değildir.
İlave kat için filiz ekimi tek başına yeterli mi?
Hayır. İlave kat, mevcut taşıyıcı sistemin tamamının performansını ilgilendirir. Filiz ekimi yalnızca yeni imalatın mevcut yapıya bağlanmasını sağlar; taşıma kapasitesinin yeterli olup olmadığı statik hesapla belirlenir. Ruhsat ve proje süreci tamamlanmadan bu tür işlere başlanmasını önermiyoruz.
Su ve elektrik olmayan sahada çalışıyor musunuz?
Evet. Kendi su tankımız, jeneratörümüz ve toz toplama ünitelerimizle çalışabiliyoruz. Konya'da özellikle şehir dışındaki tarımsal tesislerde ve yeni sanayi parsellerinde bu durumla sık karşılaştığımız için ekipmanı buna göre hazırlıyoruz.
Konya'da mevcut betona filiz ekimi, ilave kat, perde ilavesi veya güçlendirme işi planlıyorsanız önce yerinde bakalım. Keşif ücretsiz; ölçüyü aldıktan sonra ekim adedi, çap, derinlik ve süreyi kalem kalem gösteren yazılı teklifimizi iletiyoruz. Projenizi konuşmak için 0530 030 50 26 numaralı hattımızdan bize ulaşabilirsiniz.
