Eskişehir beton kırma işinde asıl mesele kontrollü yıkımdır
Bir yapıda beton kaldırmak, koçbaşını dayayıp vurmak değildir. Eskişehir beton kırma işlerinin büyük bölümü ayakta kalacak bir yapının içinden parça almakla geçer: bir perdenin bir bölümü, bir döşemenin ortası, kapatılmış bir merdiven kovası, sanayi zemininde yerinden alınacak bir makine kaidesi. Geride kalan yapının taşıma kapasitesi bozulmayacaksa yapılan iş yıkım değil kontrollü yıkımdır; sırası, yöntemi ve sınırı işe başlamadan önce yazılır.
Odunpazarı merkezli ekibimizle yirmi yılı aşkın süredir bu ayrımı sahada uyguluyoruz. Tepebaşı'nda seksenli yılların karkas binasında yapılan kısmi söküm ile Organize Sanayi Bölgesi'nde C35 zemine oturmuş bir pres kaidesinin kaldırılması aynı iş değildir. Birinde beton yorgun, donatı paslı ve kesit güvenilmezdir; diğerinde beton diri, içi çift kat hasır ve kimyasal ankraj doludur. Aynı ekipmanla ikisine de girmek, ilkinde binayı hırpalar, ikincisinde ise günlerce boşa vurmak demektir.
Bu yüzden her işe Ferroscan ile donatı taramasıyla başlıyoruz. Kesit içindeki demirin yönü, aralığı ve paspayı bilinmeden ne kırılacak alan işaretlenebilir ne de sınır çizilebilir. Tarama sonrası kırılacak bölge sprey ile alanda işaretlenir, kırılmayacak bant ayrı renkle çizilir. Sahada en pahalı hata, sınırı bilmeyen bir operatörün on santim fazla ilerlemesidir.
Hidrolik kırıcı, robot kırıcı ve kesip sökme: yöntemi ne belirler
Elimizde üç ana yol var ve seçim keyfe göre değil, yapının durumuna göre yapılıyor. Elektrikli hidrolik kırıcılar (Hilti sınıfı, 5-30 kg aralığı) dar hacimlerde, iç mekânda, döşeme üstü şaplarda ve küçük hacimli kısmi sökümlerde iş görür. Bina içinde asansör kullanılan, kat yüksekliği sınırlı işlerde tek pratik çözüm çoğu zaman budur.
Hacim büyüdüğünde robot kırıcıya geçiyoruz. Uzaktan kumandalı robot kırıcı, operatörü toz ve düşen parça hattından çıkarır, sabit basınçla vurur ve kova genişliği dar koridorlardan geçebilir. Sanayi tesislerinde eski temel bloklarının, kalın grobeton tabakalarının ve 40 cm üzeri kaideler kaldırılırken hem hız hem güvenlik açısından farkı açıktır. Elektrikli modeller egzoz üretmediği için kapalı üretim holünde çalışmaya da uygundur.
Üçüncü yol, hiç kırmadan sökmektir. Kesit büyükse ve titreşim istenmiyorsa alan önce parçalara ayrılır, sonra vinç ya da manuel taşımayla dışarı alınır. Bu iş için halatlı beton kesme ve duvar testeresi kullanıyoruz; elmas halat kalınlık sınırı tanımadığı için 1 metreyi geçen temel bloklarında bile temiz yüzey verir. Daha ince kesitlerde su soğutmalı beton kesme ile 40-60 cm derinliğe kadar tek geçişte iniyoruz. Kesip sökme, kırma yöntemine göre daha yavaş gibi görünür ama moloz hacmini ve tamir işini düşürdüğü için toplam sürede çoğu zaman öne geçer.
- Küçük hacim, iç mekân, hassas komşuluk: elektrikli hidrolik kırıcı + elmas testere ile sınır kesimi
- Büyük hacim, sanayi zemini, kalın temel: robot kırıcı + gerekirse ön karot delikleriyle gevşetme
- Titreşim yasak, taşıyıcıya bitişik iş: halatlı kesme veya duvar testeresi ile blok halinde söküm
- Düzgün kenar isteniyorsa: önce 152 veya 202 mm karotla köşe delikleri, sonra kesim, en son kırım
Kısmi yıkımda taşıyıcı sistem güvenliği
Kontrollü yıkımda kırdığınız betondan çok, dokunmadığınız beton önemlidir. Kolon, perde, kiriş ve döşeme bir sistemdir; birinden alınan yük diğerine biner. Eskişehir'de özellikle Odunpazarı ve Tepebaşı'ndaki eski yapı stokunda yaygın gördüğümüz durum, ruhsatsız yapılmış geçmiş müdahalelerdir: kesilmiş kiriş, delinmiş perde, kaldırılmış duvar. Yeni işe başlamadan önce bu izleri okumak zorundayız.
Uygulamada kuralımız net. Taşıyıcı elemana dokunulacaksa iş, projeye ve gerekiyorsa statik onaya bağlanır; onay yoksa o kesit açılmaz. Döşemede büyük boşluk alınacaksa boşluk çevresi önce kesilir, altına dikme ve payanda kurulur, ancak ondan sonra kırıma geçilir. Kırım sırası daima yukarıdan aşağıya ve yükü boşaltacak yönde ilerler; alttan oyup üstü bırakmak, sahada en sık görülen ve en tehlikeli hatadır.
Kaldırılan elemanın yerine yeni bir taşıyıcı gelecekse birleşim noktaları karot delme ile hazırlanır ve ekleme donatısı kimyasal ankrajla bağlanır. Filiz ekme uygulamalarında delik çapı donatı çapına göre seçilir, delik basınçlı hava ve fırça ile üç kez temizlenir, epoksinin tam dayanıma ulaşması için ortam sıcaklığına bağlı olarak beklenen kürlenme süresine uyulur. Bu detayları atlayan bir bağlantı, yıkımın kendisinden daha büyük risktir. Bölgedeki uygulamalarımızın devamını Eskişehir beton kesme sayfamızda da anlatıyoruz.
Kısmi yıkımda sık karşılaştığımız bir başka konu, kaldırılan bölümün altındaki ve üstündeki katlarla ilişkisidir. Bir katta alınan döşeme parçası, üstteki katın yükünü aşağıya taşıyan hattı değiştirebilir. Bu nedenle çok katlı yapılarda payandayı yalnızca çalışılan katta değil, gerekiyorsa alttaki katta da kuruyoruz. Payanda kurulumu geçici bir önlem değil, işin parçasıdır ve beton tamiri ya da yeni imalat dayanımını aldıktan sonra sökülür.
Gürültü ve titreşim: şehir içinde çalışmanın sınırı
Eskişehir yoğun bir konut şehri. Anadolu Üniversitesi ve ESOGÜ çevresindeki apartman dokusunda, hastane ve okul yakınında, işleyen bir ofis katının altında çalışırken gürültü tek başına problem değildir; asıl sorun titreşimin komşu kesitte yarattığı çatlak riskidir. Darbeli kırıcı, betonu yorar ve bu yorgunluk kırılan bölgeyle sınırlı kalmaz.
Bu yüzden hassas noktalarda önce ayırma kesimi yaparız. Kırılacak alanın çevresi elmas testere ile derinliği verilerek kesilir; böylece darbe enerjisi kesim hattında durur, komşu kesite geçmez. Aynı mantıkla, kırım öncesi alanı 82 veya 102 mm karot delikleriyle gevşetmek, hem vuruş süresini hem toplam titreşimi belirgin biçimde düşürür.
Çalışma saatinde de disiplinliyiz. Yerleşim içinde gürültülü ekipmanı belediyenin izin verdiği saat aralığında kullanır, akşam ve hafta sonu işlerinde yalnızca sessiz yöntemlere (halatlı kesme, testere, karot) geçeriz. İşyeri ve fabrikalarda ise tersi olur: üretimi durdurmamak için çoğu işi vardiya dışına, gece ya da hafta sonuna alırız. Zemin ve kesme yöntemlerinin karşılaştırmasını Eskişehir beton kesme teknikleri yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Moloz yönetimi ve tahliye planı
Kontrollü yıkımın yarısı kırmak, yarısı çıkarmaktır. Sahada gördüğümüz gecikmelerin çoğu kırım hızından değil, molozun kat içinde birikmesinden kaynaklanır. Bu yüzden keşifte kırım planıyla birlikte tahliye planını da çıkarıyoruz: moloz nereye yığılacak, hangi güzergâhtan inecek, hangi araca yüklenecek, döşemede biriken ağırlık ne kadar olacak.
Döşeme üzerine kontrolsüz moloz yığmak başlı başına bir yüklemedir; bir metrekareye yığılan kırık beton kolaylıkla döşemenin tasarım yükünü aşar. Uygulamada molozu tek noktada biriktirmez, kiriş hatlarına yakın ve dağıtılmış şekilde toplarız. Kesip sökme yönteminde ise parça zaten blok halinde çıktığı için hem taşıma kolaylaşır hem toz ciddi biçimde azalır.
- Yığın kontrolü: moloz döşemede tek noktada biriktirilmez, kiriş yakınına dağıtılır
- Güzergâh: tahliye yolu ve varsa moloz kaydırağı işten önce kurulur, yol üzerindeki cam ve tesisat korunur
- Toz: su soğutmalı kesim ve endüstriyel vakumla toz kaynağında tutulur, çamurlu su ayrı toplanır
- Sınıflandırma: hurda donatı betondan ayrılır, atık kurallara uygun döküm sahasına gönderilir
- Teslim: alan süpürülmüş, kesim hattı düzgün ve bir sonraki imalata hazır bırakılır
İş sırası planlaması ve Eskişehir'de saha refleksi
Doğru sıra şudur: keşif ve donatı taraması, sınırların işaretlenmesi, gerekiyorsa payanda ve destek kurulumu, ayırma kesimleri, kırım veya blok söküm, moloz tahliyesi, gerekiyorsa güçlendirme ve tamir. Bu sıra bozulduğunda ortaya çıkan iş, düzeltmesi asıl işten pahalı olan bir iştir.
Sıranın kritik halkası, kırımdan önce tesisatın kapatılmasıdır. Duvar ve döşeme içinde elektrik hattı, su borusu, ısıtma tesisatı ya da yangın hattı geçiyor olabilir. Ferroscan taraması donatıyı gösterir; ancak plastik boru her zaman görünmez. Bu yüzden kırıma başlamadan önce ilgili hatların kesildiğini yerinde teyit ediyor, şüpheli bölgede önce küçük çaplı kontrol deliği açıyoruz. 52 mm çapında bir kontrol karotu, patlatılan bir kolon hattının maliyeti yanında hiçbir şeydir.
Sanayi tarafında ise planı üretim takvimi belirler. OSB'deki tesislerde makine sökümü, temel kırımı ve yeni kaide hazırlığı çoğu zaman duruş penceresine sığdırılmak zorundadır. Böyle işlerde kırım ve tahliyeyi paralel yürütür, gerekirse iki ekiple çalışır ve yeni kaidenin ankraj deliklerini aynı gün açarız; beton dökümü bekleyecekse ankraj kimyasalının kürlenmesi için gereken süre programa baştan yazılır.
Eskişehir bizim merkezimiz olduğu için mesafe avantajımız gerçek. Odunpazarı, Tepebaşı, OSB, TÜLOMSAŞ çevresi ve üniversite bölgesindeki işlere aynı gün, çoğu zaman saatler içinde çıkabiliyoruz. Ekipman parkımız Hilti ve Husqvarna, ekibimiz sigortalı, keşif ücretsiz ve teklif yazılı veriliyor; sözlü rakam vermiyoruz. Karot ve delme tarafındaki uygulamalarımız için Eskişehir karot sayfamıza bakabilirsiniz. Komşu ilde iş yapan müteahhitlerimiz için Kütahya beton kırma hattımız da aynı ekiple çalışıyor.
Sık Sorulan Sorular
Eskişehir'de beton kırma fiyatı neye göre belirlenir?
Fiyatı belirleyen ana kalemler kırılacak hacim, beton sınıfı (C25, C30, C35 farkı vurma süresini doğrudan etkiler), donatı yoğunluğu, çalışma yüksekliği, moloz tahliye mesafesi ve çalışma saatidir. Vardiya dışı ya da gece çalışması ayrı hesaplanır. Telefonda tahmini rakam vermek yerine keşfe geliyor, ölçüyü alıp yazılı teklif çıkarıyoruz; bu şekilde iş sırasında sürpriz kalem çıkmıyor.
Taşıyıcı kolon veya perdeye dokunulabilir mi?
Proje ve statik onay olmadan taşıyıcı elemana müdahale etmiyoruz. Perdede boşluk açılması gerekiyorsa boşluk yeri, ölçüsü ve gerekiyorsa çevresindeki güçlendirme detayı projede tanımlı olmalı. Onay varsa açma işini genellikle kırıcıyla değil kesme yöntemiyle yapıyoruz; böylece kesit kenarı düzgün kalıyor ve komşu bölgede çatlak riski oluşmuyor.
Kırma sırasında binaya titreşim zararı verir mi?
Doğru yöntemle verilmez. Riskin oluştuğu yer, sınır belirlenmeden ve ayırma kesimi yapılmadan doğrudan darbeli kırıcıya başlanan işlerdir. Biz hassas noktalarda önce çevre kesimini yapar, gerekiyorsa 82-102 mm karot delikleriyle alanı gevşetir, sonra kırıma geçeriz. Hastane, okul, işleyen ofis gibi ortamlarda ise darbeli yöntemi tamamen bırakıp halatlı kesme ile blok söküme geçiyoruz.
Molozu siz mi kaldırıyorsunuz?
Talebe göre iki türlü çalışıyoruz. İsterseniz yalnızca kırım ve molozun belirlenen noktaya taşınmasını üstleniriz, isterseniz nakliye dâhil anahtar teslim veririz. İkinci durumda tahliye güzergâhı, araç erişimi ve döküm sahası keşifte netleştirilir ve teklife ayrı kalem olarak yazılır. Sahayı süpürülmüş ve bir sonraki imalata hazır halde teslim etmek standardımız.
Aynı gün ekip gelir mi?
Eskişehir merkez ve ilçelerinde çoğu işe aynı gün, acil durumlarda saatler içinde çıkıyoruz; merkez şehrimiz olduğu için ekip ve ekipman zaten burada. Keşif için önce yer, kat, yaklaşık ölçü ve varsa fotoğraf almamız işi hızlandırır.
Kırmak mı ucuz, kesip sökmek mi?
Sadece kırım bedeline bakılırsa kırma genelde daha ucuz görünür. Ancak kırımın getirdiği toz, titreşim, fazla moloz ve sonrasında yapılacak kenar tamiri hesaba katıldığında, hassas işlerde kontrollü yıkım ve kesip söküm toplamda daha ekonomik çıkar. Hangisinin uygun olduğunu keşifte kesit, donatı ve çevre koşullarına bakarak söylüyoruz.
Eskişehir'de kısmi yıkım, makine kaidesi sökümü, döşeme boşluğu açma veya komple iç mekân sökümü planlıyorsanız önce yerinde görelim. Keşif ücretsiz; ölçüyü alır, yöntemi ve iş sırasını anlatır, yazılı teklifinizi çıkarırız. 0530 030 50 26 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
